ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಮನ್ನಣೆ ದೊರೆತಿದೆ. ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಕೇಂದ್ರವು ಭಾರತದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ತಾಣಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದೆ. ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಎರಡು ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಿರ್‌ಪುರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ಭೂದೃಶ್ಯ ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿವೆ. ಈ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.
ಯುನೆಸ್ಕೋಗೆ ಭಾರತದ ಶಾಶ್ವತ ನಿಯೋಗವು 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28ರಂದು ಈ ಮೂರು ತಾಣಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು. ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ತಾಣಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸೇರ್ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಾಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 81ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.
ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಮೂರು ತಾಣಗಳು ಯಾವುವು?
1. ಬರಾಟಾಂಗ್‌ನ ಕಾರ್ಸ್ಟ್–ಮಡ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸಂಕೀರ್ಣ
ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಬರಾಟಾಂಗ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಸ್ಟ್–ಮಡ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸಂಕೀರ್ಣವು ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಚನೆಗಳಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಗುಹೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮಣ್ಣಿನ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ನೀರಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸವೆತದಿಂದ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು ಕರಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಸ್ಟ್ ಭೂದೃಶ್ಯ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಾವಾದ ಬದಲಿಗೆ ಮಣ್ಣು, ನೀರು ಮತ್ತು ಅನಿಲಗಳು ಭೂಮಿಯ ಒಳಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿವೆ.
2. ಅಂಡಮಾನ್ ಸಬ್‌ಡಕ್ಷನ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳು
ಅಂಡಮಾನ್ ಸಬ್‌ಡಕ್ಷನ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾರೆನ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ನಾರ್ಕೊಂಡಮ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ಭೂಮಿಯ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ಫಲಕಗಳ ಚಲನೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನದಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಚನೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಬ್ಯಾರೆನ್ ದ್ವೀಪವು ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ದೃಢೀಕೃತ ಸಕ್ರಿಯ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ನಾರ್ಕೊಂಡಮ್ ದ್ವೀಪವೂ ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದಿಂದ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ದ್ವೀಪಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಬಲ್ಲದು.
3. ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಸಿರ್‌ಪುರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ಭೂದೃಶ್ಯ
ಮೂರನೇ ತಾಣವಾದ ಸಿರ್‌ಪುರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ಭೂದೃಶ್ಯವು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ರಾಜ್ಯದ ಮಹಾಸಮುಂದ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಮಹಾನದಿ ನದಿಯ ಪೂರ್ವ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಾಚೀನ ವಸತಿ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ಅವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.
ಸಿರ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಬೌದ್ಧ ಮಠಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ದೇವಾಲಯವು ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಅವಶೇಷಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಬಾಳ್ವೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಿರ್‌ಪುರವು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ.
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಾನ
ಯುನೆಸ್ಕೋದ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ ಬರಾಟಾಂಗ್‌ನ ಕಾರ್ಸ್ಟ್–ಮಡ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಅಂಡಮಾನ್ ಸಬ್‌ಡಕ್ಷನ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಸಿರ್‌ಪುರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ಭೂದೃಶ್ಯವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆತಿದೆ.
ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರೆ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಮಾನ್ಯತೆ ಸಿಕ್ಕಂತೆಯೇ?
ಯುನೆಸ್ಕೋದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಟ್ಟಿ ಎಂದರೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲು ದೇಶವು ಪರಿಗಣಿಸಿರುವ ತಾಣಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಪಟ್ಟಿ. ಈ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವುದು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತವಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆ ತಾಣಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣದ ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆತಿದೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳು, ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು, ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಿತಿಯ ನಿರ್ಧಾರದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದ ಮೂರು ಹೊಸ ತಾಣಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವೈವಿಧ್ಯ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತು, ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ. ಈ ತಾಣಗಳು ಮುಂದಿನ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುತ್ತವೆಯೇ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
