ಜೈಪುರ: ‘ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ದಿನಾಚರಣೆ’ಯ (ಜುಲೈ 29) ಶುಭ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಸಮಾಧಾನಕರ ವರದಿಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ 5 ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 149 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. 2025 ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 135 ರಷ್ಟಿತ್ತು.
ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ವಾರ್ಡನ್ ಕೆ.ಸಿ. ಅರುಣ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ 149 ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ 96 ಪ್ರೌಢ (Adult) ಹುಲಿಗಳು ಮತ್ತು 53 ಮರಿಗಳು (Cubs) ಇವೆ. 2026 ರಲ್ಲಿ 54 ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಗಳು (Tigresses) 53 ಮರಿಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿವೆ.
ರಾಜಸ್ಥಾನದ ೫ ಪ್ರಮುಖ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು (Tiger Reserves):
ರಾಜಸ್ಥಾನವು ಒಟ್ಟು ಐದು ಅಧಿಕೃತ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:
-
ರಣಥಂಬೋರ್ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ (Ranthambore): ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹುಲಿ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ಬರೋಬ್ಬರಿ 72 ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (2025 ರಲ್ಲಿ 66 ಇತ್ತು). ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ರಣಥಂಬೋರ್ ಮನೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.
-
ಸರಿಸ್ಕಾ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ (Sariska): ಇಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 50 ರಿಂದ 56 ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. ಈ ವರ್ಷ ಅತ್ಯಧಿಕ 28 ಮರಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿವೆ.
-
ಮುಕುಂದರಾ ಹಿಲ್ಸ್ (Mukundara Hills)
-
ರಾಮಗಢ ವಿಷಧಾರಿ (Ramgarh Vishdhari)
-
ಧೋಲ್ಪುರ್-ಕರೌಲಿ (Dholpur-Karauli)
‘ಕ್ಯಾರಿಯಿಂಗ್ ಕೆಪಾಸಿಟಿ’ (Carrying Capacity) ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳು:
-
ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮೀರಿದ ಸಂಖ್ಯೆ: ರಣಥಂಬೋರ್ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಸಹಜ ಕ್ಯಾರಿಯಿಂಗ್ ಕೆಪಾಸಿಟಿ (ಪರಿಸರವು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ) 40 ರಿಂದ 50 ಹುಲಿಗಳು ಮಾತ್ರ. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಲ್ಲಿ 72 ಹುಲಿಗಳಿವೆ.
-
ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಅಗತ್ಯ: ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಅವು ನೆರೆಯ ಕಾಡುಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಲು (Dispersal) ಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗೆ ಹೊಸ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
-
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ದಿನ (International Tiger Day): ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜುಲೈ 29 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
-
ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್ (Project Tiger): ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ 1973 ರಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್’ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.
-
NTCA: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (National Tiger Conservation Authority) ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಗಣತಿ ಹಾಗೂ ಅಂದಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
