ನವದೆಹಲಿ: ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಡಲ ಕಾನೂನು (International Maritime Law) ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ನೌಕಾಯಾನ, ಗಡಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಗರ ಕಾನೂನು ಸಮಾವೇಶ ‘ಅನ್ಕ್ಲಾಸ್’ (UNCLOS – United Nations Convention on the Law of the Sea) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದನ್ನು “ಸಾಗರಗಳ ಸಂವಿಧಾನ” (Constitution of the Oceans) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಜಮೈಕಾದ ಮೊಂಟೆಗೊ ಬೇ ನಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾದ ಈ ಸಮಾವೇಶವು ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ೧೬೮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿವೆ.
೧. ಕಡಲ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿ (Maritime Zones and Jurisdictions):
ಕರಾವಳಿ ಮೂಲರೇಖೆಯಿಂದ (Baseline – ಕಡಿಮೆ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ರೇಖೆ) ದೂರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಾಗರವನ್ನು ೫ ಪ್ರಮುಖ ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:
| ಕಡಲ ವಲಯ (Maritime Zone) | ಮೂಲರೇಖೆಯಿಂದ ದೂರ (Distance) | ಕರಾವಳಿ ದೇಶದ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿ / ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ | ವಿದೇಶಿ ಹಡಗುಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು |
| ಆಂತರಿಕ ಜಲಪ್ರದೇಶ (Internal Waters) | ಮೂಲರೇಖೆಯ ಒಳಗಿನ ಭಾಗ (ಕೊಲ್ಲಿ, ನದಿ, ಬಂದರುಗಳು) | ಭೂಪ್ರದೇಶದಂತೆಯೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ | ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರವೇಶ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ (ಅನುಮತಿ ಕಡ್ಡಾಯ) |
| ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಲಪ್ರದೇಶ (Territorial Sea) | ಗರಿಷ್ಠ ೧೨ ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿ (NM) ವರೆಗೆ | ನೀರು, ವಾಯುಪ್ರದೇಶ, ಸಮುದ್ರ ತಳದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ | ಮುಗ್ಧ ನೌಕಾಯಾನದ ಹಕ್ಕು (Right of Innocent Passage) |
| ಸಮೀಪದ ವಲಯ (Contiguous Zone) | ಗರಿಷ್ಠ ೨೪ ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿ ವರೆಗೆ (ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಲದಾಚೆ 12 NM) | ಕಸ್ಟಮ್ಸ್, ಹಣಕಾಸು, ವಲಸೆ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ (CFIS) ನಿಯಂತ್ರಣದ ಸೀಮಿತ ಹಕ್ಕು | ನೌಕಾಯಾನ ಮತ್ತು ವಾಯು ಹಾರಾಟದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ |
| ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ (EEZ) | ಗರಿಷ್ಠ ೨೦೦ ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿ ವರೆಗೆ | ಜೀವಂತ ಮತ್ತು ನಿರ್ಜೀವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಶೋಧನೆ/ಬಳಕೆಯ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಹಕ್ಕು | ಮುಕ್ತ ನೌಕಾಯಾನ, ವಿಮಾನ ಹಾರಾಟ ಮತ್ತು ಸಬ್ಸೀ ಕೇಬಲ್ ಹಾಕುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ |
| ಮುಕ್ತ ಸಮುದ್ರ (High Seas) | ೨೦೦ ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿಗೂ ಆಚೆಗೆ | ಯಾವುದೇ ದೇಶಕ್ಕೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ (ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮುಕ್ತ ವಲಯ) | ಶಾಂತಿಯುತ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳಿಗೂ ಮುಕ್ತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ |
(ಗಮನಿಸಿ: ೧ ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿ = ೧.೮೫೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್)
೨. ನೌಕಾಯಾನ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರ ಹಕ್ಕುಗಳು (Navigation & Passage Rights):
-
ಮುಗ್ಧ ನೌಕಾಯಾನದ ಹಕ್ಕು (Right of Innocent Passage):
-
ವಿದೇಶಿ ಹಡಗುಗಳು ಕರಾವಳಿ ದೇಶದ ಭದ್ರತೆ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರದಂತೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಲಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (Territorial Sea) ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕು.
-
ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಕಣ್ಗಾವಲು/ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ, ಅನಧಿಕೃತ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯ ಉಂಟುಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಗಳು (Submarines) ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲೇ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಚಲಿಸಬೇಕು.
-
-
ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಪ್ಯಾಸೇಜ್ (Transit Passage):
-
ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೌಕಾಯಾನಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಜಲಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾ: ಮಲಕ್ಕಾ ಜಲಸಂಧಿ, ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟರ್ ಜಲಸಂಧಿ) ನೌಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಮಾನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಡೆರಹಿತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕು. ಕರಾವಳಿ ದೇಶಗಳು ಇದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಂತಿಲ್ಲ.
-
-
ದ್ವೀಪಸಮೂಹ ಕಡಲ ಮಾರ್ಗ ಸಂಚಾರ (Archipelagic Sea Lanes Passage):
-
ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ನಂತಹ ದ್ವೀಪಸಮೂಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (Archipelagic States – ನೀರು ಮತ್ತು ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಅನುಪಾತ ೧:೧ ರಿಂದ ೯:೧ ರೊಳಗಿರಬೇಕು) ತಮ್ಮ ಕಡಲ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಹಡಗು ಮತ್ತು ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಗರ ಹಾಗೂ ವಾಯು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ.
-
೩. ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಶೆಲ್ಫ್ ಮತ್ತು ‘ದ ಏರಿಯಾ’ (The Area):
-
ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಶೆಲ್ಫ್ (Continental Shelf): ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಲಪ್ರದೇಶದಾಚೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಸಾಗರದ ತಳಭಾಗ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶವು ಕನಿಷ್ಠ ೨೦೦ NM ವರೆಗೆ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಶೆಲ್ಫ್ ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕ ರಚನೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದರೆ ಗರಿಷ್ಠ ೩೫೦ NM ವರೆಗೆ (ಅಥವಾ ೨,೫೦೦ ಮೀಟರ್ ಆಳದ ಕಾಂತೂರ್ನಿಂದ ೧೦೦ NM) ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿನ ತೈಲ, ಅನಿಲ, ಖನಿಜಗಳು ಮತ್ತು ಜಡ ಜೀವಿಗಳ (ಏಡಿ, ಚಿಪ್ಪುಗಳು) ಮೇಲೆ ಕರಾವಳಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವಿದೆ.
-
ದ ಏರಿಯಾ (The Area – ಆಳ ಸಮುದ್ರ ತಳ): ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದ್ರ ತಳಭಾಗ. ಅನ್ಕ್ಲಾಸ್ ಇದನ್ನು “ಮಾನವಕುಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಂಪರೆ” (Common Heritage of Mankind) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿನ ಖನಿಜ ಶೋಧನೆಯನ್ನು ISA ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
೪. ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಡಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು:
-
ITLOS (International Tribunal for the Law of the Sea): ಜರ್ಮನಿಯ ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್ ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅನ್ಕ್ಲಾಸ್ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆ (೨೧ ಚುನಾಯಿತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು).
-
ISA (International Seabed Authority): ಜಮೈಕಾದ ಕಿಂಗ್ಸ್ಟನ್ನಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಗರ ತಳದಲ್ಲಿ ಖನಿಜ ಪರಿಶೋಧನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
-
CLCS (Commission on the Limits of the Continental Shelf): ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಶೆಲ್ಫ್ ವಿಸ್ತರಣಾ ಕ್ಲೈಮ್ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ೨೧ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿ.
೫. ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳು:
-
ಹಾಟ್ ಪರ್ಸ್ಯೂಟ್ ಹಕ್ಕು (Right of Hot Pursuit): ಕರಾವಳಿ ದೇಶದ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಓಡಿಹೋಗುವ ವಿದೇಶಿ ನೌಕೆಯನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಬಂಧಿಸುವ ಹಕ್ಕು. ಈ ಬೆನ್ನಟ್ಟುವಿಕೆಯು ಆಂತರಿಕ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಸಮೀಪದ ವಲಯದಲ್ಲೇ ಆರಂಭವಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿರಬೇಕು. ನೌಕೆಯು ತನ್ನ ದೇಶದ ಅಥವಾ ಮೂರನೇ ದೇಶದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಲಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಈ ಹಕ್ಕು ರದ್ದಾಗುತ್ತದೆ.
-
ರೈಟ್ ಆಫ್ ವಿಸಿಟ್ (Right of Visit): ಮುಕ್ತ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳತನ (Piracy), ಗುಲಾಮ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಇಲ್ಲದೆ ನೌಕಾಯಾನ ಮಾಡುವ ಶಂಕೆಯಿದ್ದಾಗ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗನ್ನು ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳು ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ.
-
ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಕನ್ವೀನಿಯನ್ಸ್ (Flags of Convenience): ತೆರಿಗೆ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಸಡಿಲ ನಿಯಮಗಳಿಗಾಗಿ ಹಡಗು ಮಾಲೀಕರು ಪನಾಮ, ಲೈಬೀರಿಯಾ ಅಥವಾ ಮಾರ್ಷಲ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಧ್ವಜದಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಡಗು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪದ್ಧತಿ.
-
ಪ್ರಮುಖ IMO ಸಮಾವೇಶಗಳು: SOLAS (ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಜೀವ ಸುರಕ್ಷತೆ – ೧೯೧೪), MARPOL (ಹಡಗುಗಳಿಂದ ಸಮುದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆ), COLREGs (ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಡಿಕ್ಕಿ ತಡೆ ನಿಯಮಗಳು), ಹಾಗೂ BBNJ ಒಪ್ಪಂದ (High Seas Treaty – ಮುಕ್ತ ಸಮುದ್ರದ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆ).
ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ಯಮಾನ (ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬):
ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೬ ರಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾದಿಯಾದ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ (Strait of Hormuz) ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್ ದೇಶಗಳು ಜಂಟಿ ಶಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಮಾರ್ಗ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿವೆ. ಇದು ಮುಕ್ತ ನೌಕಾಯಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಕರಾವಳಿ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
-
೧ ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿ: ನಿಖರವಾಗಿ ೧.೮೫೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್.
-
ಅನ್ಕ್ಲಾಸ್ ಭಾಗ XI (Part XI): ‘ದ ಏರಿಯಾ’ (The Area) ಆಳ ಸಮುದ್ರ ತಳಭಾಗದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
-
ಮುಗ್ಧ ನೌಕಾಯಾನ vs ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಪ್ಯಾಸೇಜ್: ಮುಗ್ಧ ನೌಕಾಯಾನವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಲಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ (ಕರಾವಳಿ ದೇಶವು ಭದ್ರತಾ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಬಹುದು); ಆದರೆ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಸಂಧಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
-
ITLOS ಕೇಂದ್ರ: ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್, ಜರ್ಮನಿ.
-
ISA ಕೇಂದ್ರ: ಕಿಂಗ್ಸ್ಟನ್, ಜಮೈಕಾ.
