ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಐಸಿಸಿಆರ್ (ICCR) ನಡುವೆ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒಪ್ಪಂದ (MoU): ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಕಲಾವಿದರ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ

ನವದೆಹಲಿ: ದೆಹಲಿಯ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ, ಕಲೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಲು ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮಂಡಳಿಯು (ICCR) ಕೈಜೋಡಿಸಿವೆ. ೨೦೨೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೮ ರಂದು ಉಭಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಹತ್ವದ ತಿಳುವಳಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (Memorandum of Understanding – MoU) ಸಹಿ ಹಾಕಿವೆ.

ದೆಹಲಿಯ ಕಲೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಮನ್ನಣೆ ಒದಗಿಸುವುದು, ವಿದೇಶಿ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಯಭಾರತ್ವವನ್ನು (Cultural Diplomacy) ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಈ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

೧. ತಿಳುವಳಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದದ (MoU) ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಕಲಾವಿದರ ಸಮಗ್ರ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ರಚನೆ (Integrated Artist Directory):

  ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರದರ್ಶಕ ಕಲೆಗಳು (Performing Arts), ಸಾಹಿತ್ಯ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ, ಜವಳಿ ವಿನ್ಯಾಸ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಲೆ (Culinary Arts) ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಕಲೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಕಲಾವಿದರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಗ್ರ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ಅನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ICCR ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆ.

• ‘ಹರೈಜನ್ ಸರಣಿ’ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ (Horizon Series):

  ದೆಹಲಿಯ ಯುವ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ICCR ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ‘ಹರೈಜನ್ ಸರಣಿ’ (Horizon Series) ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ಮಹೋತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ (Festivals of India) ನೇರವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಲಿದೆ.

• ವಿದೇಶಿ ಕಲಾವಿದರ ಆತಿಥ್ಯ ಮತ್ತು ಜಂಟಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು:

  ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಕಲಾವಿದರು ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಜಂಟಿ ಕಲಾ ಶಿಬಿರಗಳು (Artist Residencies), ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು, ಸೆಮಿನಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂವಾದಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಂಚಿಕೆ:

  ದೆಹಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ತಂಡಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಆತಿಥ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಭರಿಸಲಿದೆ; ಕಲಾವಿದರ ಆಯ್ಕೆ, ವೀಸಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ICCR ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲಿದೆ.

• ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಿನಿಮಯ:

  ICCR ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ವಿದೇಶಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ದೆಹಲಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳ ಪರಿಚಯ ಶಿಬಿರಗಳು (Orientation Visits) ಹಾಗೂ ನಗರದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

೨. ಅನುಷ್ಠಾನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅವಧಿ:

• ಜಂಟಿ ಸಮಿತಿ (Joint Committee):

  ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ICCR ನ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು (ಅಥವಾ ಅವರ ಪ್ರತಿನಿಧಿ), ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ICCR ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಚೇರಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಜಂಟಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಿತಿಯು ಕನಿಷ್ಠ ವಾರ್ಷಿಕ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು (Annual Activity Plan) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲಿದೆ.

• ಮಾನ್ಯತೆಯ ಅವಧಿ:

  ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ೫ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ (Five Years) ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಉಭಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.

೩. ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮಂಡಳಿ (ICCR) ಹಿನ್ನೆಲೆ:

• ಸ್ಥಾಪನೆ: ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ಭಾರತ ರತ್ನ ಮೌಲಾನಾ ಅಬುಲ್ ಕಲಾಂ ಆಜಾದ್ (Maulana Abul Kalam Azad) ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು.

• ಸ್ವರೂಪ: ಕೇಂದ್ರ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ (MEA) ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆ.

• ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳು:

  • ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ (Cultural Diplomacy) ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯ.

  • ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳ (ICCs) ನಿರ್ವಹಣೆ.

  • ವಿದೇಶಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ (Scholarships) ವಿತರಣೆ.

  • ವಿದೇಶಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಅಧ್ಯಯನ ಪೀಠಗಳನ್ನು (Chairs of Indian Studies – ಹಿಂದಿ, ಸಂಸ್ಕೃತ ಇತ್ಯಾದಿ) ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು – ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರ & ICCR MoU

🔑 Quick Revision

MoU → 28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2026 → 5 ವರ್ಷ + 5 ವರ್ಷ ವಿಸ್ತರಣೆ → ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರ + ICCR → ಕಲಾವಿದರ Integrated Directory → Horizon Series → ICCR (1950) → ಮೌಲಾನಾ ಆಜಾದ್ → MEA → ದೆಹಲಿ: ವಿಧಿ 239AA.

ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ನೆನಪಿಡಿ:
ICCR = Indian Council for Cultural Relations — ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ.