ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹ ನೀತಿ ‘ಪ್ರಹಾರ್’ (PRAHAAR) ಅನಾವರಣ

ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಶೂನ್ಯ-ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯ (Zero-Tolerance) ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರು ದೇಶದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವಾದ ‘ಪ್ರಹಾರ್’ (PRAHAAR – Policy for Response Against Hostile Activities and Radicalism) ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

೨೦೨೬ ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೩ ರಂದು ಆರಂಭಿಕವಾಗಿ ಅನಾವರಣಗೊಂಡಿದ್ದ ಈ ಮಹತ್ವದ ನೀತಿಯನ್ನು, ೨೦೨೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೮ ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ “PRAHAAR – CT ನೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ” ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ೧೦ ವರ್ಷಗಳ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿ (10-Year Institutional Framework) ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಿ, ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು.

೧. ‘ಪ್ರಹಾರ್’ (PRAHAAR) ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ೭ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳು:

‘ಪ್ರಹಾರ್’ ಕೇವಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ತಂತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇಡೀ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಬಹು-ಆಯಾಮದ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದೆ (Whole-of-Government & Whole-of-Society Approach). ಇದು ಕೆಳಗಿನ ೭ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳ ಮೇಲೆ (Seven Pillars) ರೂಪಿತವಾಗಿದೆ:

1. P – Prevention (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ): ನೈಜ-ಸಮಯದ ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿ (Real-time Intelligence) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಯುವ ಮೊದಲೇ ಅದನ್ನು ಭೇದಿಸುವುದು.

2. R – Response (ತ್ವರಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ): ಎದುರಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ತ್ವರಿತ, ನಿಖರ ಮತ್ತು ಅನುಪಾತದ (Swift and Proportionate) ತಕ್ಕ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡುವುದು.

3. A – Aggregating Internal Capacities (ಆಂತರಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆ): ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಗುಪ್ತಚರ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳ ನಡುವೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಸಮನ್ವಯ (Synergy) ಸಾಧಿಸುವುದು.

4. H – Human Rights & Rule of Law (ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಆಡಳಿತ): ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವಾಗ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವುದು.

5. A – Attenuating Conditions for Terrorism (ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪೂರಕ ಅಂಶಗಳ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ): ಸೈಬರ್ ಪ್ರಚಾರ, ಯುವಕರ ತೀವ್ರಗಾಮಿತ್ವ (Radicalisation) ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ನಿಧಿ ಸರಬರಾಜನ್ನು (Terror Financing) ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಬುಡಸಮೇತ ಕಿತ್ತೊಗೆಯುವುದು.

6. A – Aligning International Efforts (ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಜೋಡಣೆ): ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು, FATF ನಿಯಮಗಳು, ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಕಾನೂನು ನೆರವು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು (MLAT) ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

7. R – Recovery and Resilience (ಚೇತರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ): ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯ ತುಂಬಿ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳುವುದು.

೨. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಮನ್ವಯ ಮತ್ತು ನೂತನ ಗಡೀಪಾರು ಪೋರ್ಟಲ್ (Extradition Portal):

• ಸಮ್ಮೇಳನದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ: ಈ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳ (CAPF) ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು (CPO – IB, NIA, CBI), ೧೫ ರಾಜ್ಯಗಳ ಡಿಜಿಪಿಗಳು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹ ದಳದ (ATS) ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.

• ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣಾ ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆ: ಈ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವು ಕೇವಲ ಉನ್ನತ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣಾ ಮಟ್ಟದವರೆಗೂ (Up to Police Station Level) ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ನೂತನ ಗಡೀಪಾರು ಪೋರ್ಟಲ್ (Extradition Portal):

  • ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪಾತಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತರಲು ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸುವ ನೂತನ ‘ಗಡೀಪಾರು ಪೋರ್ಟಲ್’ ಅನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೮ ರಂದು ಗೃಹ ಸಚಿವರು ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.

  • ೨೦೧೯ ರಿಂದ ೨೦೨೬ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ೩೬ ದೇಶಗಳಿಂದ ೨೮೮ ಪರಾರಿಯಾದ ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ ಕರೆತಂದಿದೆ.

೩. ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ: ಶಹಜಾದ್ ಭಟ್ಟಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಧ್ವಂಸ:

• ವಿವಿಧ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಸುಧಾರಿತ ಸಮನ್ವಯದ ಫಲವಾಗಿ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ, ಸ್ಫೋಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ‘ಶಹಜಾದ್ ಭಟ್ಟಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್’ನ (Shahzad Bhatti Network) ೪೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳನ್ನು ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳು ಭೇದಿಸಿವೆ.

• ಈ ಜಾಲದ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶದ ೧೫ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಫ್‌ಐಆರ್‌ಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ೩೫೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯವು ಈ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಅನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆ, ೧೯೬೭ (UAPA) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ‘ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು (Quick Revision Matrix):