ನವದೆಹಲಿ: ನೀಟ್ (NEET) ನಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆ ವಿರೋಧಿಸಿ ನಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ವೇಳೆ ಪೋಲಿಸರು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳು, ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಮೇಲಿನ ಕಿರುಕುಳ ಆರೋಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸತ್ಯಶೋಧನಾ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ೫ ಸದಸ್ಯರ ಉನ್ನತಾಧಿಕಾರದ ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿ (HPEC – High-Powered Enquiry Committee) ಅನ್ನು ರಚಿಸಿ ೨೦೨೬ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦ ರಂದು ಆದೇಶ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ (CJI) ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೋಯ್ಮಾಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿ. ಮೋಹನ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ತ್ರಿಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು ಈ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದೆ.
೧. ಉನ್ನತಾಧಿಕಾರದ ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿಯ (HPEC) ರಚನೆ:
ನಿವೃತ್ತ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿರುವ ಈ ಸಮಿತಿಯು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅನುಭವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:
-
ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ನಿವೃತ್ತ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಆರ್. ಸುಭಾಷ್ ರೆಡ್ಡಿ (Justice R. Subhash Reddy).
-
ಸದಸ್ಯರು:
-
ನ್ಯಾ. ರವಿ ಶಂಕರ್ ಝಾ – ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ.
-
ನ್ಯಾ. ಶಾಲಿಂಧರ್ ಕೌರ್ – ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ಮಾಜಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ.
-
ರಿಷಿ ಕುಮಾರ್ ಶುಕ್ಲಾ – ಸಿಬಿಐ (CBI) ಮಾಜಿ ನಿರ್ದೇಶಕರು.
-
ಡಾ. ಎಲ್.ಆರ್. ಬಿಷ್ಣೋಯ್ – ಮೇಘಾಲಯದ ನಿವೃತ್ತ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು (DGP).
-
೨. ತನಿಖಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಆದ್ಯತೆಗಳು:
-
ಘಟನಾ ತಾಣಗಳು: ೨೦೨೬ ರ ಜುಲೈ ೨೦ ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಆಂದೋಲನದ ಸಂದರ್ಭದ ಘಟನೆಗಳು ತನಿಖಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ.
-
ಮಹಿಳಾ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ರಕ್ಷಣೆ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆದಿದೆ ಎನ್ನಲಾದ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ, ದೈಹಿಕ ಅಥವಾ ಆನ್ಲೈನ್ ಕಿರುಕುಳ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಮಿತಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
-
ಪೋಲಿಸ್ ಬಲಪ್ರಯೋಗದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ: ಜನಸಂದಣಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪೋಲಿಸರು ಬಳಸಿದ ಲಾಠಿ ಚಾರ್ಜ್, ಅಶ್ರುವಾಯು (Tear Gas), ಪೆಲೆಟ್ ಗನ್ಗಳು (Pellet Guns) ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಲಾಠಿಗಳ (Electric Batons) ಬಳಕೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವೇ ಮತ್ತು ದಾಳಿಗೆ ತಕ್ಕುದಾಗಿದೆಯೇ (Proportionality) ಎಂಬುದನ್ನು ಸಮಿತಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಿದೆ.
-
ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ: ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆದ ಸ್ಥಳಗಳ ಡ್ರೋನ್ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳು, ಸಿಸಿಟಿವಿ ಫೂಟೇಜ್, ಪೋಲಿಸ್ ಬಾಡಿ-ಕ್ಯಾಮೆರಾ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್ಗಳು ಹಾಗೂ ಪಿಸಿಆರ್ (PCR) ಕರೆ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
೩. ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು:
-
ಅಪ್ರಾಪ್ತರ ಬಿಡುಗಡೆ: ಗಂಭೀರ ಅಥವಾ ಹೇಯ ಅಪರಾಧದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸದ ಹೊರತು, ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಅಪ್ರಾಪ್ತ (Minor) ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಸಮಿತಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
-
ಮಧ್ಯಂತರ ವರದಿಗಳು: ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಂತಿಮ ವರದಿ ನೀಡುವ ಬದಲು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮಧ್ಯಂತರ ವರದಿಗಳನ್ನು (Periodic Interim Findings) ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸೂಚಿಸಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
| ವಿಷಯ / ಸಂಸ್ಥೆ | ವಿವರಣೆ / ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಹತ್ವ |
| ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನ | ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ ೧೨೪ ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯ. |
| HPEC ಸಮಿತಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು | ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಆರ್. ಸುಭಾಷ್ ರೆಡ್ಡಿ. |
| ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ (Jantar Mantar) | ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸ್ಥಳ. |
| NEET ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪ | National Eligibility cum Entrance Test (ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆ). |
| ಸಮಾವೇಶದ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು | ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ ೧೯(೧)(ಬಿ) – ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುವ ಹಕ್ಕು. |
