ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಸಾಗರಗಳ ಮೇಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು (Tropical Cyclones) ತೀವ್ರ ಗಾಳಿ, ಧಾರಾಕಾರ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಭಾರಿ ಅಲೆಗಳ (Storm Surges) ಮೂಲಕ ತೀವ್ರ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಜೀವ-ಹಾನಿ ತಡೆಯಲು ಮುನ್ಸೂಚನೆ, ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿಖರ ನಾಮಕರಣ ಪದ್ಧತಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯು (IMD) ಉತ್ತರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ವಲಯದ ಸೈಕ್ಲೋನ್ಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತಿದೆ.
-
ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಅಂಶಗಳು:
-
ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನ: ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನ ತಾಪಮಾನವು ಕನಿಷ್ಠ 26.5°C ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರಬೇಕು (ಕನಿಷ್ಠ 50 ಮೀಟರ್ ಆಳದವರೆಗೆ).
-
ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ವಿಂಡ್ ಶಿಯರ್: ವಾತಾವರಣದ ಕೆಳ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಆರ್ದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಲಂಬವಾದ ಗಾಳಿಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ವ್ಯತ್ಯಾಸ (Low vertical wind shear).
-
ಕೋರಿಯೊಲಿಸ್ ಬಲ (Coriolis force): ಚಂಡಮಾರುತದ ತಿರುಗುವಿಕೆಗೆ (Rotation) ಕೋರಿಯೊಲಿಸ್ ಬಲ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದ (Equator) ತೀರಾ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಸೈಕ್ಲೋನ್ಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
-
-
ಉತ್ತರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ (IMD ಮಾಪನ):
ಐಎಂಡಿಯು 3 ನಿಮಿಷಗಳ ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ ನಿರಂತರ ಗಾಳಿಯ ವೇಗವನ್ನು (Sustained wind speed) ಆಧರಿಸಿ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ:
| ವರ್ಗೀಕರಣ | ಗಾಳಿಯ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗ (km/h) | ಗಾಳಿಯ ವೇಗ (Knots) |
| ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ಪ್ರದೇಶ (Low-Pressure Area) | 31 km/h ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ | 17 knots ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ |
| ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತ (Depression) | 31 – 49 km/h | 17 – 27 knots |
| ತೀವ್ರ ವಾಯುಭಾರ ಕುಸಿತ (Deep Depression) | 50 – 61 km/h | 28 – 33 knots |
| ಚಂಡಮಾರುತ (Cyclonic Storm) | 62 – 88 km/h | 34 – 47 knots |
| ತೀವ್ರ ಚಂಡಮಾರುತ (Severe Cyclonic Storm) | 89 – 117 km/h | 48 – 63 knots |
| ಅತಿ ತೀವ್ರ ಚಂಡಮಾರುತ (Very Severe Cyclonic Storm) | 118 – 166 km/h | 64 – 89 knots |
| ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಚಂಡಮಾರುತ (Extremely Severe Cyclonic Storm) | 167 – 221 km/h | 90 – 119 knots |
| ಸೂಪರ್ ಸೈಕ್ಲೋನ್ (Super Cyclonic Storm) | 222 km/h ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು | 120 knots ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು |
-
ಐಎಂಡಿಯ 4-ಹಂತದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:
-
ಪ್ರಿ-ಸೈಕ್ಲೋನ್ ವಾಚ್ (Pre-Cyclone Watch): ಸಂಭಾವ್ಯ ಚಂಡಮಾರುತದ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತು 72 ಗಂಟೆಗಳ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹವಾಮಾನ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು ನೀಡುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆ.
-
ಸೈಕ್ಲೋನ್ ಅಲರ್ಟ್ (Cyclone Alert): ತೀರಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪಳಿಸುವ ಕನಿಷ್ಠ 48 ಗಂಟೆ ಮುನ್ನ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮೀನುಗಾರರಿಗೆ ನೀಡುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆ.
-
ಸೈಕ್ಲೋನ್ ವಾರ್ನಿಂಗ್ (Cyclone Warning): ಲ್ಯಾಂಡ್ಫಾಲ್ ಆಗುವ ಕನಿಷ್ಠ 24 ಗಂಟೆ ಮುನ್ನ ನಿಖರ ಸ್ಥಳ, ಮಳೆ ಮತ್ತು ಬಿರುಗಾಳಿಯ ತೀವ್ರತೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟಣೆ.
-
ಪೋಸ್ಟ್-ಲ್ಯಾಂಡ್ಫಾಲ್ ಔಟ್ಲುಕ್ (Post-Landfall Outlook): ಕರಾವಳಿ ದಾಟುವ 12 ಗಂಟೆಗಳ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಒಳನಾಡಿನ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ.
-
-
ಬಣ್ಣ ಆಧಾರಿತ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು (Colour-Coded Alerts):
-
ಹಸಿರು (Green): ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಹವಾಮಾನವಿಲ್ಲ, ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿ.
-
ಹಳದಿ (Yellow): ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರಿ (Be Aware); ಪ್ರತಿಕೂಲ ಹವಾಮಾನದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ ನಿಗಾ ವಹಿಸುವುದು.
-
ಕಿತ್ತಳೆ (Orange): ಸನ್ನದ್ಧರಾಗಿರಿ (Be Prepared); ಸಂಚಾರ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತ ಹಾಗೂ ಅಪಾಯದ ಸಾಧ್ಯತೆ.
-
ಕೆಂಪು (Red): ತಕ್ಷಣ ಕ್ರಮಕೈಗೊಳ್ಳಿ (Take Action); ಭೀಕರ ಹವಾಮಾನ, ಪ್ರಾಣಾಪಾಯ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣದ ಸಿದ್ಧತೆ.
-
-
ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ನಾಮಕರಣ ಪದ್ಧತಿ:
-
ಉತ್ತರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ (ಬಂಗಾಳಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ) ವಲಯದ ಸೈಕ್ಲೋನ್ಗಳಿಗೆ WMO/ESCAP ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಸಮಿತಿ (PTC) ಹೆಸರಿಡುತ್ತದೆ.
-
ಈ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಇರಾನ್, ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್, ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್, ಒಮನ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಕತಾರ್, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಯುಎಇ ಮತ್ತು ಯೆಮೆನ್ ಸೇರಿದಂತೆ 13 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿವೆ.
-
2020ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲಾದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 169 ಹೆಸರುಗಳಿವೆ (ಪ್ರತಿ ದೇಶದಿಂದ ತಲಾ 13 ಹೆಸರುಗಳು).
-
ಗಾಳಿಯ ವೇಗ ಕನಿಷ್ಠ 62 km/h ತಲುಪಿ, ಸಿಸ್ಟಮ್ ‘ಸೈಕ್ಲೋನಿಕ್ ಸ್ಟಾರ್ಮ್’ ಆದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಡಿಪ್ರೆಶನ್ ಅಥವಾ ಡೀಪ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್ಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
-
ಉತ್ತರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಮುಂದಿನ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕೆ ‘ಅರ್ನಬ್’ (Arnab) ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ (ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ನೀಡಿದ ಹೆಸರು).
-
-
ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:
-
ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯು (IMD) ವಿಶ್ವ ಹವಾಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ (WMO) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಶೇಷ ಹವಾಮಾನ ಕೇಂದ್ರ (RSMC) ವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
-
ಚಂಡಮಾರುತದ ತಿರುಗುವಿಕೆಗೆ ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯವಾಗಿರುವ ‘ಕೋರಿಯೊಲಿಸ್ ಬಲ’ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸಮಭಾಜಕ ರೇಖೆಯ ಸಮೀಪ ಸೈಕ್ಲೋನ್ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.
-
ಗಾಳಿಯ ವೇಗ 62 km/h (34 knots) ತಲುಪಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ಚಂಡಮಾರುತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಹೆಸರಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
-
