ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಹಾಗೂ ಲಡಾಖ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಶಾಶ್ವತ ‘ಲಡಾಖ್ ಪೀಠ’ ಸ್ಥಾಪನೆ: ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅನುಮೋದನೆ!

ನವದೆಹಲಿ: ಲಡಾಖ್ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರಿಗೆ ಸುಲಭ ಹಾಗೂ ತ್ವರಿತ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯು ೨೦೨೬ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦ ರಂದು ‘ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಹಾಗೂ ಲಡಾಖ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌’ಗೆ ಲಡಾಖ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಪೀಠ (Permanent Bench) ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅಧಿಕೃತ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಕೇವಲ ಶ್ರೀನಗರ ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ನೂತನ ಲಡಾಖ್ ಪೀಠವು ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ೩ನೇ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ (Third Seat) ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಲಿದೆ.

೧. ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ರಚನೆ:

• ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೈಕೋರ್ಟ್: ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ ಹಾಗೂ ಲಡಾಖ್ ಎರಡೂ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ‘ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಹಾಗೂ ಲಡಾಖ್ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ’ವು ಏಕೈಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

• ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ ರಚನೆ: ೨೦೧೯ ರ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ೨೦೧೯ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧ ರಂದು ಲಡಾಖ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ (UT without Legislature) ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.

೨. ದೂರದ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯದಾನ ಸುಲಭತೆ:

• ಭೌಗೋಳಿಕ ಸವಾಲುಗಳು: ಲಡಾಖ್ ಅತಿ ಎತ್ತರದ, ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಹವಾಮಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಹಿಮಾಲಯನ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಲೇಹ್ (Leh) ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಿಲ್ (Kargil) ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾದ್ಯಂತ ಜನರು ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

• ಪ್ರಯಾಣದ ಹೊರೆ ಇಳಿಕೆ: ಈವರೆಗೆ ಲಡಾಖ್‌ನ ಕಕ್ಷಿದಾರರು ಮತ್ತು ವಕೀಲರು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಗಳಿಗೂ ನೂರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಶ್ರೀನಗರ ಅಥವಾ ಜಮ್ಮು ಪೀಠಗಳಿಗೆ ತೆರಳಬೇಕಿತ್ತು. ಲಡಾಖ್‌ನಲ್ಲೇ ಶಾಶ್ವತ ಪೀಠ ಆರಂಭವಾಗುವುದರಿಂದ ಸಮಯ, ಹಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣದ ಶ್ರಮ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿದೆ.

೩. ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಾಕಿ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ:

• ಪ್ರಕರಣಗಳ ಬಾಕಿ ಪ್ರಮಾಣ: ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕೃತ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೪೪,೫೫೭ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ೬,೧೦೦ ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಕರಣಗಳು ೧೦ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದಿಂದ ವಿಚಾರಣೆ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ.

• ಲಡಾಖ್‌ನ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಕಾನೂನು ಸಚಿವಾಲಯದ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಲಡಾಖ್‌ನ ಒಟ್ಟು ೧೦ ಉಪವಿಭಾಗಗಳ ಪೈಕಿ ಕೇವಲ ೫ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಲಭ್ಯವಿದೆ (ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಜಾನ್ಸ್ಕಾರ್, ಸಂಕೂ, ಖಾಲ್ಟ್ಸಿ, ನುಬ್ರಾ ಮತ್ತು ದ್ರಾಸ್).

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು: