ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ನಡುವಣ ವಾರ್ಷಿಕ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಚೇರಿ ಸಮಾಲೋಚನಾ (Foreign Office Consultations – FOC) ಸಭೆಯು ನವದೆಹಲಿಯ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಹೌಸ್ನಲ್ಲಿ ೨೦೨೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨ ರಂದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜರುಗಿತು. ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಲು ಈ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.
ಭಾರತೀಯ ನಿಯೋಗದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ (MEA) ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ (ಪೂರ್ವ) ರುದ್ರೇಂದ್ರ ಟಂಡನ್ ವಹಿಸಿದ್ದರೆ, ಕೆನಡಾದ ನಿಯೋಗವನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಉಪ ಸಚಿವ ಅರುಣ್ ತಂಗರಾಜ್ (Arun Thangaraj) ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.
೧. ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು:
ಈ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ, ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳು (Critical Minerals), ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯ ಹಾಗೂ ಕಾನ್ಸುಲರ್/ವೀಸಾ ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಯಿತು.
ಜೂನ್ ೨೦೨೫ ರಿಂದ ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದಿರುವ ಸತತ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ ಎರಡೂ ನಿಯೋಗಗಳು, ಪರಸ್ಪರ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಗ್ರತೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾನೂನಿನ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು.
೨. ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಗುರಿಗಳು (CEPA & Trade Targets):
-
CEPA ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ನಡುವಿನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಸಮಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದದ (CEPA – Comprehensive Economic Partnership Agreement) ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ೨೦೨೬ ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುವ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಲಾಯಿತು.
-
$೭೦ ಬಿಲಿಯನ್ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ: ೨೦೩೦ ರ ವೇಳೆಗೆ ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವಹಿವಾಟನ್ನು ದುಪ್ಪಟ್ಟುಗೊಳಿಸಿ ೭೦ ಶತಕೋಟಿ ಕೆನಡಿಯನ್ ಡಾಲರ್ಗಳಿಗೆ (ಸುಮಾರು ₹೪.೬೫ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ) ತಲುಪಿಸುವ ಜಂಟಿ ಆರ್ಥಿಕ ಗುರಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.
-
ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಹೂಡಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ (BIT): ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಹರಿವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕೆನಡಾದೊಂದಿಗೆ ನೂತನ ‘ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಹೂಡಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ’ದ (Bilateral Investment Treaty) ಕುರಿತು ಮಾತುಕತೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಿರುವುದಾಗಿ ಭಾರತ ತಿಳಿಸಿತು.
೩. ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ:
ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳ ಬ್ಯಾಟರಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಹಸಿರು ಇಂಧನ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿರುವ ಲಿಥಿಯಂ, ಕೋಬಾಲ್ಟ್, ನಿಕಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳ (Critical Minerals) ಅನ್ವೇಷಣೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಹಾಗೂ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ಭದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾ ಜೊತೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಭಾರತ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
| ವಿಷಯ / ಪರಿಕಲ್ಪನೆ | ವಿವರಣೆ / ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಹತ್ವ |
| FOC (ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಚೇರಿ ಸಮಾಲೋಚನೆ) | ಎರಡು ದೇಶಗಳ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸುವ ನಿಯಮಿತ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವೇದಿಕೆ. |
| CEPA | Comprehensive Economic Partnership Agreement – ಸರಕು, ಸೇವೆಗಳು, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೂಲ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಮಗ್ರ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ. |
| BIT | Bilateral Investment Treaty – ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದ. |
| ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಒಕ್ಕೂಟ | ಭಾರತ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ಎರಡೂ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಆಫ್ ನೇಷನ್ಸ್ (Commonwealth of Nations) ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ (ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಪರಸ್ಪರ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ‘ಹೈಕಮಿಷನ್’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತವೆ). |
| ಹೈದರಾಬಾದ್ ಹೌಸ್ | ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಭೆಗಳ ಆತಿಥ್ಯ ಕೇಂದ್ರ. |
