ಬೀಜಿಂಗ್ / ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ಗಡಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತವ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ (LAC) ಶಾಂತಿ-ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಕಾಪಾಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ೨೦೨೬ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೫ ರಂದು ಚೀನಾದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೀಜಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಡಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಕುರಿತಾದ ೨೫ನೇ ಸುತ್ತಿನ ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ (25th Round of SR Talks) ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ೮ ಅಂಶಗಳ ಮಹತ್ವದ ಒಮ್ಮತದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ (8-Point Consensus) ಬಂದಿವೆ.
ಈ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆಯ ಜಂಟಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರರಾದ (NSA) ಅಜಿತ್ ದೋವಲ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ವಾಂಗ್ ಯಿ (Wang Yi) ವಹಿಸಿದ್ದರು.
೧. ೮ ಅಂಶಗಳ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:
-
ಎಲ್ಎಸಿ (LAC) ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆ: ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಮುಖಾಮುಖಿ ಘರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಲಾಯಿತು.
-
ಶಾಸನಬದ್ಧ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆ: ಗಡಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ (WMCC) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಗಡಿ ನಿರ್ಣಯದ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿ’ (Expert Group on Boundary Delimitation) ಮತ್ತು ‘ಗಡಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಗುಂಪು’ (Working Group on Border Management) ಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
-
ನೂತನ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಾಟ್ಲೈನ್ಗಳು (Military Hotlines): ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಪೂರ್ವ (Eastern Sector) ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ (Middle Sector) ೨ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಾಟ್ಲೈನ್ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ.
-
ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಭೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು: ಉನ್ನತ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಮಾಂಡರ್ಗಳು ಮತ್ತು ಜನರಲ್ ಮಟ್ಟದ ಸಭೆಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲು ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ೨ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು (Meeting Points) ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
-
ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದ ಸಂವಹನ: ಸ್ಥಳೀಯ ಕಮಾಂಡರ್ ಮಟ್ಟದ ಸಭೆಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ-ಮಿಲಿಟರಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸ್ಥಳೀಯ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
೨. ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಲವಿಜ್ಞಾನ ದತ್ತಾಂಶ ವಿನಿಮಯ (Trans-border Rivers):
-
ತಜ್ಞರ ಮಟ್ಟದ ಸಭೆ: ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ನದಿಗಳ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಜಲವಿಜ್ಞಾನ ದತ್ತಾಂಶ (Hydrological Data) ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಜ್ಞರ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ (Expert-Level Mechanism) ಮುಂದಿನ ಸಭೆಯನ್ನು ೨೦೨೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಸಮ್ಮತಿಸಿವೆ.
-
ತಿಳುವಳಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ನವೀಕರಣ: ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸಟ್ಲೆಜ್ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳ ಮಳೆಗಾಲದ ನೀರಿನ ಹರಿವಿನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ದತ್ತಾಂಶ ಹಂಚಿಕೆಯ ತಿಳುವಳಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು (MoUs) ನವೀಕರಿಸಲು ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತು.
೩. ವಾಸ್ತವ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ (LAC) ೩ ವಲಯಗಳು:
ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ಅಂದಾಜು ೩,೪೮೮ ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ವಾಸ್ತವ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:
| ವಲಯ (Sector) | ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು | ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಹತ್ವ |
| ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯ (Western Sector) | ಲಡಾಖ್ ಗಡಿ ಭಾಗ (ಅಕ್ಸಾಯ್ ಚಿನ್ ಸಮೀಪ). | ಗಾಲ್ವಾನ್, ಡೆಪ್ಸಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಡೆಮ್ಚೋಕ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು. |
| ಮಧ್ಯ ವಲಯ (Middle Sector) | ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಗಡಿಗಳು. | ನೂತನ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಾಟ್ಲೈನ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡಲಿದೆ. |
| ಪೂರ್ವ ವಲಯ (Eastern Sector) | ಸಿಕ್ಕಿಂ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಗಡಿಗಳು (ಮೆಕ್ ಮಹನ್ ಲೈನ್). | ನೂತನ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಾಟ್ಲೈನ್ ಹಾಗೂ ಕಣ್ಗಾವಲು ವ್ಯಾಪ್ತಿ. |
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
| ಸಂಸ್ಥೆ / ಪರಿಕಲ್ಪನೆ | ವಿವರಣೆ / ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಹತ್ವ |
| ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (SR Mechanism) | ಗಡಿ ವಿವಾದ ಬಗೆಹರಿಸಲು ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಚೀನಾ ನಡುವೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವೇದಿಕೆ. |
| WMCC | Working Mechanism for Consultation and Coordination on India-China Border Affairs (ಸ್ಥಾಪನೆ: ೨೦೧೨). |
| ವಾಸ್ತವ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ (LAC) | ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ವಾಸ್ತವಿಕ ಗಡಿ ರೇಖೆ (De facto boundary). |
| ಅಜಿತ್ ದೋವಲ್ (Ajit Doval) | ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಲಹೆಗಾರರು (National Security Adviser – NSA). |
| ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MEA) | ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಮತ್ತು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ನೋಡಲ್ ಸಚಿವಾಲಯ. |
