ರಾಜಸ್ಥಾನ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ೪೪ನೇ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ನ್ಯಾ. ಸಂಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಅಗ್ರವಾಲ್ ನೇಮಕ: ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಆದೇಶ!

ಜೈಪುರ / ಜೋಧ್‌ಪುರ: ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಂಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಅಗ್ರವಾಲ್ (Justice Sanjay Kumar Agrawal) ಅವರನ್ನು ರಾಜಸ್ಥಾನ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ೪೪ನೇ ನಿಯಮಿತ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ (44th Regular Chief Justice) ನೇಮಕ ಮಾಡಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ೨೦೨೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೫ ರಂದು ಅಧಿಕೃತ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿದೆ.

ದೇಶದ ಎಂಟು ಪ್ರಮುಖ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ನೇ

೧. ಕೊಲಿಜಿಯಂ ಶಿಫಾರಸು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು:

• ಕೊಲಿಜಿಯಂ ಶಿಫಾರಸು: ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ನೇತೃತ್ವದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೊಲಿಜಿಯಂ ೨೦೨೬ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೩೧ ರಂದು ನ್ಯಾ. ಸಂಜಯ್ ಕುಮಾರ್ ಅಗ್ರವಾಲ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ರಾಜಸ್ಥಾನ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತ್ತು.

• ಸಹವರ್ತಿ ವರ್ಗಾವಣೆ: ಇದೇ ಶಿಫಾರಸಿನಲ್ಲಿ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದ ನ್ಯಾ. ಪುಷ್ಪೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಭಾಟಿ ಅವರನ್ನು ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಲಡಾಖ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಪದೋನ್ನತಿ ನೀಡಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.

೨. ರಾಜಸ್ಥಾನ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ:

• ಪೀಠಗಳ ರಚನೆ: ರಾಜಸ್ಥಾನ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಜೋಧ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಪೀಠವನ್ನು (Principal Bench) ಹಾಗೂ ಜೈಪುರದಲ್ಲಿ ಕಾಯಂ ಪೀಠವನ್ನು (Bench at Jaipur) ಹೊಂದಿದೆ.

• ಆಕ್ಟಿಂಗ್ ಸಿಜೆ ವಿವಾದ: ರಾಜಸ್ಥಾನ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಭಾರ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ (Acting Chief Justice) ನ್ಯಾ. ಸಂಜೀವ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಶರ್ಮಾ ಅವರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಜೋಧ್‌ಪುರ ಮತ್ತು ಜೈಪುರ ವಕೀಲರ ಸಂಘಗಳು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಹಾಗೂ ಮುಷ್ಕರಕ್ಕೆ ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದವು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ನ್ಯಾ. ಶರ್ಮಾ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧ ರಿಂದ ೫ ರವರೆಗಿನ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಕಲಾಪಗಳಿಂದ ಸ್ವಯಂ ಹಿಂದೆ ಸರಿದಿದ್ದರು. ಇದೀಗ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ನೇಮಕದಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆಡಳಿತ ಸುಸೂತ್ರಗೊಳ್ಳಲಿದೆ.

೩. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ:

• ಸಂವಿಧಾನದ ೨೧೭ನೇ ವಿಧಿ: ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಆಯಾ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

• ಸಂವಿಧಾನದ ೨೨೩ನೇ ವಿಧಿ (Article 223): ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಹುದ್ದೆ ಖಾಲಿಯಾದಾಗ ಅಥವಾ ಅವರು ಗೈರುಹಾಜರಾದಾಗ, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಅದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ/ಪ್ರಭಾರ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ (Acting Chief Justice) ನೇಮಿಸಲು ಈ ವಿಧಿಯು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

• ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಮೂಲ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿ (Original), ಮೇಲ್ಮನವಿ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿ (Appellate) ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನದ ೨೨೬ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ರಿಟ್ (Writ) ಹೊರಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:

ಮಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಸಮಗ್ರ ಆದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ನೇಮಕಾತಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.