ಹಿಮನದಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚಕಗಳು (Key Indicators of Glacier Change): ಹಿಮ ರಾಶಿ ಸಮತೋಲನ (Mass Balance), ELA, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ಹಿಮನದಿಗಳ ದಾಖಲೆ ಕರಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರಿತ ಸಮಗ್ರ ನೋಟ

ಬರ್ನ್ / ನವದೆಹಲಿ: ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ನೈಜ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಹಿಮನದಿಗಳ (Glaciers) ಹಿಂಜರಿತ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಿಮದ ಗಳಿಕೆ ಅಥವಾ ನಷ್ಟ, ಹಿಮನದಿಯ ಗಾತ್ರ, ದಪ್ಪ, ಉದ್ದ, ಕರಗಿದ ನೀರಿನ ಹೊರಹರಿವು (Meltwater Runoff) ಮತ್ತು ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಹವಾಮಾನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಹಿಮನದಿಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯು ಜಾಗತಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರ ಸ್ಫೋಟ ಪ್ರವಾಹಗಳಂತಹ (GLOF) ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.

೧. ಹಿಮನದಿ ರಾಶಿ ಸಮತೋಲನ (Glacier Mass Balance): ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಾನದಂಡ

ಹಿಮನದಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ‘ಗ್ಲೇಸಿಯರ್ ಮಾಸ್ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್’ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮಾಣಿತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಮಪಾತದಿಂದ ಪಡೆದ ಹಿಮ ಮತ್ತು ಕರಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಹಿಮದ ನಡುವಿನ ನಿವ್ವಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ:

• ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವಲಯ (Accumulation Zone): ಹಿಮನದಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ; ಇಲ್ಲಿ ಕರಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಮಪಾತವು ಸಂಚಯಗೊಂಡು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

• ಕರಗುವಿಕೆ/ಅಪಘರ್ಷಣ ವಲಯ (Ablation Zone): ಹಿಮನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗ; ಇಲ್ಲಿ ಹಿಮ ಕರಗುವಿಕೆ (Melting) ಮತ್ತು ಉತ್ಪತನದಿಂದ (Sublimation) ಹಿಮದ ನಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.

• ಸಮತೋಲನ ರೇಖೆಯ ಎತ್ತರ (ELA – Equilibrium Line Altitude):

  ಹಿಮ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಕರಗುವಿಕೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಮವಾಗಿರುವ ಎತ್ತರದ ಗಡಿಯೇ ELA. ELA ರೇಖೆಯು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದು ತೀವ್ರ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಿಮದ ತೀವ್ರ ನಷ್ಟದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

• ಮಾಪನ ವಿಧಾನಗಳು:

  • ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಹಿಮಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಧಾನ (Direct Glaciological Method): ಅಬ್ಲೇಶನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನೆಡಲಾದ ಕಂಬಗಳ (Stakes) ಮೂಲಕ ಹಿಮದ ಆಳ, ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈ ಕುಸಿತವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅಳೆಯುವುದು.

  • ಭೂಗಣಿತ ವಿಧಾನ (Geodetic Method): ಉಪಗ್ರಹ ಆಲ್ಟಿಮೆಟ್ರಿ, ವೈಮಾನಿಕ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಲಿಡಾರ್ (Airborne Laser Scanning) ಮೂಲಕ ಎತ್ತರದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಘನ ಅಳತೆಯ ನಷ್ಟವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವುದು.

  • ಗ್ರಾವಿಮೆಟ್ರಿ (Gravimetry): ನಾಸಾದ GRACE ಉಪಗ್ರಹಗಳಂತಹ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ಸಂವೇದಕಗಳ ಮೂಲಕ ಹಿಮದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಬದಲಾವಣೆ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು.

೨. ಹಿಮನದಿಯ ಘನಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ದಪ್ಪದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು (Volume & Thickness):

• ಮೇಲ್ಮೈ ಕುಸಿತ (Surface Lowering): ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಮಾಸ್ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಹಿಮನದಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಘನಗಾತ್ರ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ.

• ಹಿಮದ ನಾಲಿಗೆಗಳು (Ice Tongues): ಪರ್ವತ ಕಣಿವೆಗಳ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಿಮನದಿಯ ತುದಿಗಳು (Ice Tongues) ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಕರಗುತ್ತವೆ.

• ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಆಘಾತಕಾರಿ ನಿದರ್ಶನ (೨೦೨೬):

  • ೨೦೨೫ ಮತ್ತು ೨೦೨೬ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಹಿಮನದಿಗಳ ಹಿಮದ ಪ್ರಮಾಣವು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೫.೫% ರಷ್ಟು ಭಾರಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡಿದೆ.

  • ಸರಾಸರಿ ಹಿಮದ ದಪ್ಪವು ೨.೫ ರಿಂದ ೪ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ; ಕೆಲವು ಹಿಮ ನಾಲಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ ೧೦ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಿಮ ಕರಗಿಹೋಗಿದೆ.

  • ೨೦೨೬ ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಕಳೆದ ೫ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಹಿಮನದಿ ಘನಗಾತ್ರದ ಸುಮಾರು ೨೦% ರಷ್ಟು ಹಿಮ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದೆ.

೩. ಹಿಮನದಿಯ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ (Length & Area):

• ಹಿಮದ ಮುಂಭಾಗ / ತುದಿಯ ಸ್ಥಾನ (Terminus / Snout Position): ಹಿಮನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದ ತುದಿಯನ್ನು ‘ಸ್ನೌಟ್’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಚಲನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹಿಮನದಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದೆಯೇ (Advance) ಅಥವಾ ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿದೆಯೇ (Retreat) ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಸ್ವಿಸ್ ಆಲ್ಪ್ಸ್ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ: ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧,೪೦೦ ಹಿಮನದಿಗಳಿವೆ.

• ಅಲೆಟ್ಸ್ ಹಿಮನದಿ (Aletsch Glacier): ಬರ್ನೀಸ್ ಆಲ್ಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಲೆಟ್ಸ್ ಹಿಮನದಿಯು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಘನಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಿಮನದಿಯಾಗಿದೆ.

• ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಣ್ಮರೆ: ೨೦೨೬ ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಲಿಸ್‌ನ ಬೆಲ್ಲಾ ಟೋಲಾ (Bella Tola) ಮತ್ತು ಗ್ಲಾರಸ್‌ನ ಗ್ರೀಸ್‌ಫಿರ್ನ್ (Griessfirn) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಣ್ಣ ಹಿಮನದಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಗಿ ನಕ್ಷೆಯಿಂದಲೇ ಮಾಯವಾಗಿವೆ.

೪. ಕರಗಿದ ನೀರಿನ ಹರಿವು ಮತ್ತು GLOF ಅಪಾಯ:

• ನೀರಿನ ಬಿಡುಗಡೆ: ೨೦೨೬ ರ ಮೇ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಡುವಿನ ಕೇವಲ ೫ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕರಗಿದ ಹಿಮನದಿಗಳಿಂದ ಬರೋಬ್ಬರಿ ೨.೨ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್ (2.2 Trillion Litres) ನೀರು ನದಿಗಳಿಗೆ ಹರಿದುಬಂದಿದೆ.

• ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರ ಸ್ಫೋಟ ಪ್ರವಾಹ (GLOF): ಹಿಮನದಿಗಳು ಕರಗಿ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವಾಗ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೊರೈನ್ ಕಟ್ಟೆಗಳ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಸರೋವರಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಅಸ್ಥಿರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಟ್ಟೆಗಳು ಒಡೆದಾಗ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಕೆಳಕಣಿವೆಯ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ.

೫. ಕ್ರಯೋಸ್ಪಿಯರ್ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು:

• ಕ್ರಯೋಸ್ಪಿಯರ್ (Cryosphere): ಹಿಮ, ಹಿಮನದಿಗಳು, ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಫಲಕಗಳು (Ice Sheets), ಸಮುದ್ರ ಹಿಮ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಹಿಮಾವೃತ ನೆಲವನ್ನು (Permafrost) ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಭೂಮಿಯ ಘನೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

• GLAMOS (Glacier Monitoring in Switzerland):

  ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಹಿಮನದಿಗಳ ಮಾಸ್ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್, ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಘನಗಾತ್ರವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ. ಇದರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮಥಿಯಾಸ್ ಹಸ್ (Matthias Huss). ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ೨೦೨೨ ರಿಂದ ಸತತವಾಗಿ ಅತಿಯಾದ ಹಿಮ ಕರಗುವಿಕೆಯ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.

• WGMS (World Glacier Monitoring Service): ಜೂರಿಚ್ ಮೂಲದ ಜಾಗತಿಕ ಹಿಮನದಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹಿಮನದಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು (Quick Revision Matrix):