ಮಣಿಪುರಿ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ‘ಲೋಕ್ತಾಕ್ ಪ್ರೊಟೊಕ್ಲಸ್ಟರ್’ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ಪತ್ತೆ: ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು

ಇಂಫಾಲ: ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮತ್ತು ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಶೋಧನಾ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಗೌರವ ಲಭಿಸಿದೆ. ಮಣಿಪುರದ ಯುವ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿ ರೊನಾಲ್ಡೊ ಲೈಶ್ರಾಮ್ (Ronaldo Laishram) ನೇತೃತ್ವದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡವು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಬೃಹತ್ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಗಳ ಸಮೂಹವಾದ ‘ಲೋಕ್ತಾಕ್ ಪ್ರೊಟೊಕ್ಲಸ್ಟರ್’ (Loktak Protocluster) ಅನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದೆ.

ಸುಮಾರು 12.6 ಬಿಲಿಯನ್ (1260 ಕೋಟಿ) ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಈ ಅಪರೂಪದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ರಚನೆಗೆ ಮಣಿಪುರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ‘ಲೋಕ್ತಾಕ್ ಸರೋವರ’ದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಇಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ವಯಸ್ಸು ಸುಮಾರು 13.8 ಬಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಕೇವಲ 1.2 ಬಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಈ ಪ್ರೊಟೊಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಿವರಗಳು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಾದ ‘ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕಲ್ ಜರ್ನಲ್ ಲೆಟರ್ಸ್’ (The Astrophysical Journal Letters) ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.

ಪ್ರೊಟೊಕ್ಲಸ್ಟರ್ (Protocluster) ಎಂದರೇನು?

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಗಳು (ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳು) ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಬಲದಿಂದ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಆರಂಭಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ‘ಪ್ರೊಟೊಕ್ಲಸ್ಟರ್’ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಅಥವಾ ಸಾವಿರಾರು ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದಕ್ಷ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ‘ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳಾಗಿ’ (Galaxy Clusters) ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

‘ಲೋಕ್ತಾಕ್ ಪ್ರೊಟೊಕ್ಲಸ್ಟರ್’ನ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ನಾಲ್ಕು ಕೊಂಡಿಗಳ ರಚನೆ: ಈ ಲೋಕ್ತಾಕ್ ಪ್ರೊಟೊಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಪರಸ್ಪರ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು (Concentrations) ಹೊಂದಿದೆ.

• ಲೋಕ್ತಾಕ್ ಹೆಸರೇಕೆ?: ಮಣಿಪುರದ ಲೋಕ್ತಾಕ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೈವಿಕ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯಾದ ‘ಫುಮ್ಡಿಸ್’ (Phumdis) ಗಳು ಹೇಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಕೊಂಡಿಗಳಂತೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆಯೋ, ಅದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಗಳೂ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಜಪಾನ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಲ್ಲಿ (NAOJ) ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿರುವ ರೊನಾಲ್ಡೊ ಲೈಶ್ರಾಮ್ ಅವರು ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

• ಬಳಸಿದ ಹೈಟೆಕ್ ಉಪಕರಣಗಳು: ಈ ಮಹತ್ವದ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕವಾದ ‘ಜೇಮ್ಸ್ ವೆಬ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್’ (JWST) ಮತ್ತು ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಸುಬಾರು ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್’ (Subaru Telescope) ಗಳ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ವಿಕಾಸದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಇದರ ಮಹತ್ವ:

ದಟ್ಟವಾದ ವಾತಾವರಣ ಅಥವಾ ಇಂತಹ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುಕ್ತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಹೈ-ರೆಡ್‌ಶಿಫ್ಟ್ (High-redshift / ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ) ರಚನೆಯು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳು ಹೇಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡವು, ಅವುಗಳ ಮೇಲಾಗುವ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆಯ (Gas supply) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಜಾಗತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ದಾರಿದೀಪವಾಗಲಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:

• ಲೋಕ್ತಾಕ್ ಸರೋವರ (Loktak Lake): ಇದು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸರೋವರವಾಗಿದ್ದು, ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿದೆ.

• ಫುಮ್ಡಿಸ್ (Phumdis): ಲೋಕ್ತಾಕ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜಲಸಸ್ಯಗಳು, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ತೇಲುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಳು. (ಇಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಏಕೈಕ ತೇಲುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾದ ‘ಕೈಬುಲ್ ಲಾಮ್ಜಾವೋ’ ಇದೆ).

• ಜೇಮ್ಸ್ ವೆಬ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ (JWST): ನಾಸಾ (NASA) ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 2021 ರಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾದ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ.

• ಸುಬಾರು ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್: ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ 8.2 ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಸದ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ-ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್ ದೂರದರ್ಶಕ.