ನವದೆಹಲಿ: ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ (NCR) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಗರೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದೆ. ‘ಎನ್ಸಿಆರ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಯೋಜನೆ 2041’ ರ (NCR Regional Plan 2041) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹೊಸ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಹಸಿರು ವಲಯ ನಗರಗಳನ್ನು (Greenfield Cities) ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ನಗರಗಳಿಗೆ ‘ನಮೋ ನಗರಗಳು’ (Namo Cities) ಅಥವಾ ‘ನಮೋ ನೋಡ್ಸ್’ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಜೂನ್ 16, 2026 ರಂದು ನಡೆದ ಎನ್ಸಿಆರ್ ಯೋಜನಾ ಮಂಡಳಿಯ (NCR Planning Board) 42ನೇ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.
‘ನಮೋ ನಗರಗಳ’ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು:
-
ನಾಲ್ಕು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆ: ಎನ್ಸಿಆರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುವ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾದ ದೆಹಲಿ, ಹರಿಯಾಣ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ತಲಾ ಒಂದು ‘ನಮೋ ನಗರ’ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುವುದು.
-
ಸಾರಿಗೆ ಆಧಾರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (TOD): ಈ ನಗರಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ‘ನಮೋ ಭಾರತ್’ (Namo Bharat RRTS) ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ‘ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್-ಓರಿಯಂಟೆಡ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್’ (Transit-Oriented Development – TOD) ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಇದರರ್ಥ ವಸತಿ, ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳು ಮೆಟ್ರೋ ಅಥವಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಲಭ್ಯವಿರಲಿವೆ.
-
ಹಸಿರು ವಲಯ ನಗರಗಳು (Greenfield Cities): ಇವು ಹಳೆಯ ನಗರಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸದೆ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಸದಾದ ಖಾಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಯೋಜಿತವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ ನಗರಗಳಾಗಿವೆ.
ನಿಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ:
ಈ ನಮೋ ನಗರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಮುಂದಿನ 5 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ₹5,000 ಕೋಟಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನವನ್ನು (ಇದರಲ್ಲಿ ₹1,000 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ ಸೇರಿದೆ) ಘೋಷಿಸಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಸವಾಲಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ (Challenge-based process) ಮೂಲಕ ಅಂತಿಮ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
-
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ: ಜೇವರ್, ದಾದ್ರಿ, ಖುರ್ಜಾ, ಬುಲಂದ್ಶಹರ್ ಮತ್ತು ನೋಯ್ಡಾಗಳನ್ನು ಸಂಭಾವ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದೆ.
-
ರಾಜಸ್ಥಾನ: ಅಲ್ವಾರ್ ಮತ್ತು ಭರತ್ಪುರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು NCR ವ್ಯಾಪ್ತಿ:
NCR ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಯೋಜನೆ 2041 ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, 2041 ರ ವೇಳೆಗೆ ಎನ್ಸಿಆರ್ ವಲಯದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸದ್ಯದ ಸುಮಾರು 7.5 ಕೋಟಿಯಿಂದ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿದ್ದರೂ, ಎನ್ಸಿಆರ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡದಿರಲು ಮಂಡಳಿಯು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
-
NCRPB ಕಾಯ್ದೆ: 1985 ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ವಲಯ ಯೋಜನಾ ಮಂಡಳಿ ಕಾಯ್ದೆಯು ಈ ಮಂಡಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಆಧಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
-
ನಮೋ ಭಾರತ್: ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (RRTS) ಅಧಿಕೃತ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.
-
ಸ್ಥಳ ಆಯ್ಕೆ: ಈ ಯೋಜನೆ ಮುಂದಿನ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರವಾದ ಚರ್ಚೆಯ ಬಳಿಕ ಅಂತಿಮಗೊಳ್ಳಲಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯು ದೆಹಲಿ ಮಹಾನಗರದ ಮೇಲಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಸುಸ್ಥಿರ ನಗರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
