ನವದೆಹಲಿ: ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇಂಧನ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಸಾಗರದ ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ, ಗ್ಯಾಸ್ ಹೈಡ್ರೇಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಲಿಮೆಟಾಲಿಕ್ ನೊಡ್ಯೂಲ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಪರಿಶೋಧನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು (Offshore Exploration Technologies) ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿವೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ‘ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಪರಿಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆ’ಗೆ (Samudra Manthan Scheme) ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದು, ದೇಶದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಆಳ ಸಮುದ್ರ ಪರಿಶೋಧನೆಗೆ ಬೃಹತ್ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದೆ.
೧. ಸಾಗರೋತ್ತರ ಪರಿಶೋಧನಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿ ಮುಕ್ತತೆ:
-
ಆಳ ಸಮುದ್ರ (Deepwater): ೧೨೫ ಮೀಟರ್ನಿಂದ ೧,೫೦೦ ಮೀಟರ್ ಆಳದ ಸಾಗರ ವಲಯ.
-
ಅತಿ ಆಳ ಸಮುದ್ರ (Ultra-Deepwater): ೧,೫೦೦ ಮೀಟರ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಳದ ಸಾಗರ ತಳ.
-
ಭಾರತದ EEZ ಮತ್ತು ‘ನೋ-ಗೋ’ ವಲಯ ಕಡಿತ: ಭಾರತದ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯವು (EEZ) ೨೩.೬ ಲಕ್ಷ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದ ೧೩.೬೭ ಲಕ್ಷ ಚ.ಕಿ.ಮೀ ‘ನೋ-ಗೋ’ (No-go) ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕೇವಲ ೨೪,೮೩೨ ಚ.ಕಿ.ಮೀ ಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದ ಶೇಕಡಾ ೯೯% ರಷ್ಟು ಕರಾವಳಿ ಜಲಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪರಿಶೋಧನೆಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
೨. ಭೂಭೌತಿಕ ನಕ್ಷೀಕರಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು (Geophysical Mapping):
ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಬಾವಿ ಕೊರೆಯುವ ಮುನ್ನವೇ ಸಾಗರದಡಿಯ ಶಿಲಾಪದರಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ:
ಅ) ಸೀಸ್ಮಿಕ್ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್:
-
2D ಸೀಸ್ಮಿಕ್ ಸಮೀಕ್ಷೆ: ಏಕ ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಕೇಬಲ್ ಬಳಸಿ ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರದ ದ್ವಿ-ಆಯಾಮದ ಕ್ರಾಸ್-ಸೆಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ಪಡೆಯುವುದು (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಬಳಕೆ).
-
3D ಸೀಸ್ಮಿಕ್ ಸಮೀಕ್ಷೆ: ಸಮಾನಾಂತರ ರಿಸೀವರ್ ಕೇಬಲ್ಗಳ ಮೂಲಕ ತ್ರಿ-ಆಯಾಮದ ಬ್ಲಾಕ್ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳ ನಿಖರ ಗಡಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು.
-
4D ಸೀಸ್ಮಿಕ್ ಸಮೀಕ್ಷೆ: ಒಂದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ 3D ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿ, ನಿಕ್ಷೇಪದೊಳಗಿನ ದ್ರವದ ಚಲನೆ, ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು.
ಆ) ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ರಿಸೀವರ್ಗಳು:
-
ಏರ್ ಗನ್ ಅರೇಗಳು (Air Gun Arrays): ಸಂಕುಚಿತ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಸಾಗರ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಧ್ವನಿ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ನ್ಯೂಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಾಧನಗಳು.
-
ಹೈಡ್ರೋಫೋನ್ಗಳು & ಸ್ಟ್ರೀಮರ್ಗಳು: ನೀರಿನೊಳಗಿನ ಒತ್ತಡ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮೈಕ್ರೋಫೋನ್ಗಳು; ಇವುಗಳ ತೈಲಭರಿತ ‘ಸ್ಟ್ರೀಮರ್’ ಕೇಬಲ್ಗಳು ಹಡಗಿನ ಹಿಂದೆ ೧೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ವರೆಗೂ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು.
-
ಓಷನ್ ಬಾಟಮ್ ನೋಡ್ಸ್ (OBN): ರೋಬೋಟಿಕ್ ಕೈಗಳ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಸಾಗರ ತಳದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುವ ಬ್ಯಾಟರಿ ಚಾಲಿತ ಸೀಸ್ಮಿಕ್ ಸಂವೇದಕಗಳು (ಇವು ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ಶಿಯರ್ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ).
ಇ) ನಾನ್-ಸೀಸ್ಮಿಕ್ ವಿಧಾನಗಳು:
-
CSEM ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು (ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ): ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರತಿರೋಧಕತೆಯನ್ನು (Resistivity) ಅಳೆದು ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಬಂಡೆಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಯುವುದು.
-
ಗ್ರಾವಿಟಿ & ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು: ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅಳೆದು ಸಾಗರದಡಿಯ ಉಪ್ಪಿನ ಗುಮ್ಮಟಗಳು (Salt domes) ಹಾಗೂ ತಳಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು.
೩. ಎಕ್ಸ್ಪ್ಲೋರೇಟರಿ ಡ್ರಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ಗಳು (Drilling Platforms):
| ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ವಿಧ | ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಆಳ | ನಿಲುಗಡೆ / ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಧಾನ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬಳಕೆ |
| ಬಾರ್ಜ್ ರಿಗ್ಗಳು (Barge Rigs) | ೫ ಮೀಟರ್ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ | ಆಂಕರ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಡ್ ಪೋಲ್ಗಳು | ನದೀಮುಖಜ ಭೂಮಿ, ಕಾಂಡ್ಲಾ/ಶಾಂತ ಜವುಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು |
| ಜಾಕ್-ಅಪ್ ರಿಗ್ಗಳು (Jack-up Rigs) | ೧೨೦ ಮೀಟರ್ವರೆಗೆ | ಸಾಗರ ತಳದಲ್ಲಿ ಊರುವ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾಲುಗಳು | ಆಳವಿಲ್ಲದ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಶೆಲ್ಫ್ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ತೀರ |
| ಸೆಮಿ-ಸಬ್ಮರ್ಸಿಬಲ್ ರಿಗ್ಗಳು | ೩,೦೦೦ ಮೀಟರ್ವರೆಗೆ | ನೀರಿನೊಳಗಿನ ಪಾಂಟೂನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಥ್ರಸ್ಟರ್ಗಳು | ಬೃಹತ್ ಅಲೆಗಳುಳ್ಳ ಆಳ ಸಮುದ್ರ ವಲಯಗಳು |
| ಡ್ರಿಲ್ಶಿಪ್ಗಳು (Drillships) | ೩,೦೦೦ ಮೀಟರ್ಗೂ ಅಧಿಕ | ಡೈನಾಮಿಕ್ ಪೊಸಿಷನಿಂಗ್ (DP) ಸಿಸ್ಟಮ್ | ಅತಿ ಆಳ ಸಮುದ್ರದ (Ultra-deepwater) ದೂರದ ಪರಿಶೋಧನೆ |
-
ಡೈನಾಮಿಕ್ ಪೊಸಿಷನಿಂಗ್ (DP) ಸಿಸ್ಟಮ್: ಆಂಕರ್ಗಳಿಲ್ಲದೆಯೇ, ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಅಲೆಗಳ ಬಲವನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮೂಲಕ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿ ಹಡಗಿನ ಥ್ರಸ್ಟರ್ಗಳನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಬಾವಿಯ ಮೇಲೆಯೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ.
೪. ಸಬ್ಸೀ ರೋಬೋಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಳ ಸಮುದ್ರ ಖನಿಜ ಪರಿಶೋಧನೆ:
-
ROV (Remotely Operated Vehicles): ಮೇಲ್ಮೈ ಹಡಗಿನಿಂದ ತಂತಿ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ ನೀರಿನೊಳಗಿನ ರೋಬೋಟ್ಗಳು (ಕ್ಯಾಮೆರಾ, ಕತ್ತರಿಸುವ ಉಪಕರಣ ಮತ್ತು ಕವಾಟ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬಳಕೆ).
-
AUV (Autonomous Underwater Vehicles): ಯಾವುದೇ ಕೇಬಲ್ ಸಂಪರ್ಕವಿಲ್ಲದೆ, ಮೊದಲೇ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಮಾಡಿದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಾಗರ ನಕ್ಷೀಕರಣ ರೋಬೋಟ್ಗಳು.
-
ಮಾದರಿ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಧನಗಳು:
-
ಪಿಸ್ಟನ್ ಕೋರರ್ಗಳು (Piston Corers): ನಿರ್ವಾತ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಸಾಗರ ತಳದ ೬೦ ಮೀಟರ್ ಆಳದವರೆಗಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಪದರಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತವೆ.
-
ಬಾಕ್ಸ್ ಕೋರರ್ಗಳು (Box Corers): ಸಾಗರ ತಳದ ಪಾಲಿಮೆಟಾಲಿಕ್ ನೊಡ್ಯೂಲ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜೀವಿ ಪರಿಸರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಚೌಕಾಕಾರದ ಮಣ್ಣಿನ ಬ್ಲಾಕ್ಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತವೆ.
-
೫. ಭಾರತದ ಡೀಪ್ ಓಷನ್ ಮಿಷನ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ:
-
ಮತ್ಸ್ಯ ೬೦೦೦ (Matsya 6000): ಭಾರತದ ‘ಸಮುದ್ರಯಾನ’ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಾನವ ಸಹಿತ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ೩ ಜನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ೬,೦೦೦ ಮೀಟರ್ ಆಳದ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.
-
ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಖನಿಜ ಶೋಧ: ಆಳ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರ, ನಿಕಲ್, ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ‘ಪಾಲಿಮೆಟಾಲಿಕ್ ನೊಡ್ಯೂಲ್ಸ್’ ಶೋಧನೆಗೆ ಭಾರತ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
-
ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನ ಯೋಜನೆ: ೬೦೦ MMTOE ಗೂ ಅಧಿಕ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ವಲಯದ ಯೋಜನೆ (Central Sector Scheme).
-
ಭಾರತದ ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆ: ಭಾರತವು ತನ್ನ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಅಗತ್ಯದ ಸುಮಾರು 88.5% ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
-
ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟೆಡ್ ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಸೆನ್ಸಿಂಗ್ (DAS): ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಫೈಬರ್ ಕೇಬಲ್ಗಳನ್ನು ನಿರಂತರ ಸೀಸ್ಮಿಕ್ ರಿಸೀವರ್ಗಳಾಗಿ ಬಳಸುವ ನೂತನ ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ.
-
ಮೂನ್ ಪೂಲ್ (Moon Pool): ಡ್ರಿಲ್ಶಿಪ್ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯುವ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲು ಇರುವ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ.
