ಭಾರತ ಮತ್ತು ಸೀಶೆಲ್ಸ್ ನಡುವೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಜಲಕೃಷಿ ಮತ್ತು ‘ನೀಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ’ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಮಾತುಕತೆ!

ನವದೆಹಲಿ: ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಜಲಕೃಷಿ (Aquaculture) ಮತ್ತು ‘ನೀಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ’ (Blue Economy) ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಸೀಶೆಲ್ಸ್ (Seychelles) ನಡುವೆ ೨೦೨೬ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೫ ರಂದು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು [1.2.4].

ಭಾರತದ ಪರವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಡಾ. ಅಭಿಲಕ್ಷ್ ಲಿಖಿ ಹಾಗೂ ಸೀಶೆಲ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾಗಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸಚಿವ ವಾಲ್ಲೆಸ್ ಕಾಸ್‌ಗ್ರೋ (Wallace Cosgrow) ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತುಕತೆಗಳು ನಡೆದವು [1.2.4].

೧. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಲಕೃಷಿ ಸಹಕಾರ (Fisheries and Aquaculture):

• ಒಪ್ಪಂದದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಲಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ತಿಳುವಳಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದದ (MoU) ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಿದವು [1.2.4].

• ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು: ಕಡಲ ಜಲಕೃಷಿ (ಮ್ಯಾರಿಕಲ್ಚರ್ – Mariculture), ಆಧುನಿಕ ಹ್ಯಾಚರಿಗಳ (Hatcheries) ನಿರ್ಮಾಣ, ಟ್ಯೂನಾ (Tuna) ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್ ಮತ್ತು ಮೀನು ಸಂತತಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Fish Stock Assessment) ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿವೆ [1.2.4].

• ಮ್ಯಾರಿಕಲ್ಚರ್: ಇದು ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಡಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಜಲಕೃಷಿಯ (Aquaculture) ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

೨. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಣ್ಗಾವಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Technology and MCS):

• ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಬಳಕೆ: ಕಟಾವು ಅಥವಾ ಸುಗ್ಗಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ (Harvest management) ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಡೇಟಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ನಿಯೋಗಗಳು ಚರ್ಚಿಸಿದವು [1.2.4].

• MCS ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ: ಅಕ್ರಮ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಅನುಸರಣೆಗಾಗಿ ‘ಮಾನಿಟರಿಂಗ್, ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಸರ್ವೆಲೆನ್ಸ್’ (MCS – Monitoring, Control, and Surveillance) ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು [1.2.4].

• ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಂಟಿ ಪೈಲಟ್ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೂ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಯಿತು [1.2.4].

೩. ‘ನೀಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ’ ಮತ್ತು ಟ್ಯೂನಾ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ (Blue Economy & Tuna Value Chain):

• ನೀಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ: ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಸಾರಿಗೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಕಡಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸಾಗರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸುಸ್ಥಿರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ‘ಬ್ಲೂ ಎಕಾನಮಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ [1.2.1, 1.2.3].

• ಟ್ಯೂನಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ: ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಟ್ಯೂನಾ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಟ್ಯೂನಾ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಉತ್ಪನ್ನ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ (ಕ್ಯಾನಿಂಗ್, ಫ್ರೀಜಿಂಗ್) ಮತ್ತು ಮೀನಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಸುಸ್ಥಿರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕುರಿತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತೃತ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು [1.2.4].

೪. ಭಾರತದ ಮತ್ಸ್ಯೋದ್ಯಮದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು:

• ಒಟ್ಟು ಮೀನು ಉತ್ಪಾದನೆ: ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೀನು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ೧೯.೭ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ (೧೯೭ ಲಕ್ಷ ಟನ್) ತಲುಪಿದೆ [1.2.4].

• ಸಮುದ್ರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರಫ್ತು: ಭಾರತದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮುದ್ರ ಆಹಾರದ (Seafood) ರಫ್ತು ಮೌಲ್ಯವು $೮.೪೬ ಶತಕೋಟಿ (8.46 Billion USD) ತಲುಪಿದೆ [1.2.4].

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು: