ವಿಶ್ವ ಮರುಭೂಮೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬರಗಾಲ ವಿರೋಧಿ ದಿನ: ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ

ನವದೆಹಲಿ: ಭೂಮಿಯ ಸವಕಳಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಭೂ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುವ ‘ವಿಶ್ವ ಮರುಭೂಮೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬರಗಾಲ ವಿರೋಧಿ ದಿನ’ವನ್ನು (World Day to Combat Desertification and Drought) ಜೂನ್ 17, 2026 ರಂದು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು.

ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಭೂ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಇಲಾಖೆಯ ಜಲಾನಯನ ನಿರ್ವಹಣಾ ವಿಭಾಗವು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕೃಷಿ ಸಿಂಚಾಯ್ ಯೋಜನೆಯ ಜಲಾನಯನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಘಟಕ 2.0 (WDC-PMKSY 2.0) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು 813 ಯೋಜನೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಶೇಷ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು.

WDC-PMKSY 2.0 ಯೋಜನೆ ಎಂದರೇನು?

ಇದು 2021 ರಿಂದ 2026 ರ ಅವಧಿಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬೃಹತ್ ಜಲಾನಯನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ₹8,134 ಕೋಟಿ ಒಟ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚದೊಂದಿಗೆ, ಸುಮಾರು 49.50 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕುಸಿದ (Degraded) ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಣ್ಣು ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ನೀರು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಜೂನ್ 17 ರಂದು ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು:

• ಹೊಸ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗೆ ಚಾಲನೆ: ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು 1,444 ಹೊಸ ಜಲಾನಯನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಗೆ ‘ಭೂಮಿ ಪೂಜೆ’ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು.

• ಆಸ್ತಿಗಳ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ: ಈಗಾಗಲೇ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರುವ 8,341 ಜಲಾನಯನ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು (Watershed Assets) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಲೋಕಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

• ಏಕ್ ಪೇಡ್ ಮಾ ಕೆ ನಾಮ್ (Ek Ped Maa Ke Naam): ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಈ ಅಭಿಯಾನದಡಿ ಸುಮಾರು 51,299 ಸಸಿಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಯಿತು.

• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾವಿಧಿ: “ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ, ಬರಮುಕ್ತ ಭಾರತವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸೋಣ” ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾವಿಧಿ ಬೋಧಿಸಲಾಯಿತು.

2026 ರ ಜಾಗತಿಕ ವಿಷಯ (Global Theme):

ಈ ವರ್ಷದ ಜಾಗತಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ “ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು: ಗುರುತಿಸಿ. ಗೌರವಿಸಿ. ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿ.” (Rangelands: Recognize. Respect. Restore.) ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮರುಭೂಮೀಕರಣ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸಮಾವೇಶದ (UNCCD) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವರ್ಷದ ಜಾಗತಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೀನ್ಯಾ ದೇಶವು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:

• ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯು 1994 ರಲ್ಲಿ ಈ ದಿನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.

• ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ದಿನವನ್ನು 1995 ರಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು.

• ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮರುಭೂಮೀಕರಣ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸಮಾವೇಶವು (UNCCD) ಪ್ರಮುಖ ಮೂರು ‘ರಿಯೋ ಸಮಾವೇಶಗಳಲ್ಲಿ’ (Rio Conventions) ಒಂದಾಗಿದೆ.

• ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು (Rangelands) ಎಂದರೆ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು, ಪೊದೆಗಳು, ಸವನ್ನಾ ಮತ್ತು ಟಂಡ್ರಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.

ಸಮುದಾಯದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ: ಈ ಬೃಹತ್ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು, ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಜಲಾನಯನ ಸಮಿತಿಗಳು, ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳು (SHGs) ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಲಾನಯನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭೂ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಮಳೆನೀರು ಕೊಯ್ಲು ಮತ್ತು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.