ವಿಶ್ವ ಓಝೋನ್ ದಿನ: ‘ಇಂಡಿಯಾ ನೆಟ್ ಝೀರೋ ಪೋರ್ಟಲ್’ ಮತ್ತು ‘ಎನ್‌ಎಪಿಸಿಸಿ ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್‌’ಗೆ ಚಾಲನೆ

ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ವಿಶ್ವ ಓಝೋನ್ ದಿನವಾದ 2026ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರಂದು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ‘ಇಂಡಿಯಾ ನೆಟ್ ಝೀರೋ ಪೋರ್ಟಲ್’ ಹಾಗೂ ‘ಎನ್‌ಎಪಿಸಿಸಿ (NAPCC) ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್‌’ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಡಿಜಿಟಲ್ ತಾಣಗಳನ್ನು ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಗೊಳಿಸಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಖಾತೆ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಕೀರ್ತಿವರ್ಧನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಈ ಎರಡೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು.

• ಇಂಡಿಯಾ ನೆಟ್ ಝೀರೋ ಪೋರ್ಟಲ್ (India Net Zero Portal):

  ಇದು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ಶೂನ್ಯ ಇಂಗಾಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ (Net Zero) ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ರೂಪಿಸಲಾದ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

  • ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ನೇರ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ (Scope 1) ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು (Scope 2) ವರದಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳ (Scope 3) ವರದಿ ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

  • ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಟ್ ಝೀರೋ ಗುರಿ ಘೋಷಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ (Acknowledgement) ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

• ಎನ್‌ಎಪಿಸಿಸಿ ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್ (NAPCC Dashboard):

  ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯ (NAPCC) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ 8 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಷನ್‌ಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಈ ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್ ನೆರವಾಗಲಿದೆ. ಇದು ಸಚಿವಾಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮನ್ವಯತೆ ಹಾಗೂ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

• ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

  • ವಿಶ್ವ ಓಝೋನ್ ದಿನ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (1987ರ ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ).

  • ನೆಟ್ ಝೀರೋ ಭಾರತದ ಗುರಿ: ಭಾರತವು 2070ರ ವೇಳೆಗೆ ಶೂನ್ಯ ಇಂಗಾಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ (Net Zero Emissions) ಸಾಧಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.

  • NAPCC ಪ್ರಾರಂಭ: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2008ರಲ್ಲಿ 8 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ‘ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ’ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.

  • ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ವಿಧಗಳು:

    • Scope 1: ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಹೊರಸೂಸುವ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು.

    • Scope 2: ಸಂಸ್ಥೆ ಖರೀದಿಸಿ ಬಳಸುವ ವಿದ್ಯುತ್, ಉಗಿ, ತಂಪಾಗಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಶಾಖದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರೋಕ್ಷ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳು.