ಭಾರತೀಯ ಸ್ಕಿಮ್ಮರ್ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೊಸ ಯೋಜನೆ- ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ ಮಿಷನ್–II ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನದಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ

ನವದೆಹಲಿ/ದೆಹರಾಡೂನ್: ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ನದಿ ಪಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಕಿಮ್ಮರ್ (Indian Skimmer – Rynchops albicollis) ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ ಮಿಷನ್–II ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 ರಿಂದ ಜನವರಿ 2026ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದ್ದು, ನದಿ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಯತ್ತ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಸ್ಕಿಮ್ಮರ್ ಪಕ್ಷಿಯು IUCN Red Listನಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಡೇಂಜರ್ಡ್ (Endangered) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 3,700 ರಿಂದ 4,400ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲೂ 90 ಶೇಕಡಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಂಗಾ ನದಿ ಕಣಿವೆ, ಚಂಬಲ್ ನದಿ ಹಾಗೂ ಇತರ ನದಿಗಳ ಮರಳು ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ (sandbars) ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಈ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವ ಸಿ.ಆರ್. ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ಜನವರಿ 2026ರ ವೇಳೆಗೆ ದೆಹರಾಡೂನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ Wildlife Institute of India (WII) ಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇದನ್ನು ಓದು:ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಶ್ವಾನಧಾಮ ಆರಂಭ- ರಸ್ತೆ ನಾಯಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹೆಜ್ಜೆ

ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ನದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮರಳು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಭಾರತೀಯ ಸ್ಕಿಮ್ಮರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ನದಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ,

• ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್,
• ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ,
• ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು,
• ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು
  ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ನಮಾಮಿ ಗಂಗೆ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಡಾಲ್ಫಿನ್, ಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಆಮೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಯೋಜನೆ ಇದಾಗಿದೆ. ಚಂಬಲ್ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ BNHS (Bombay Natural History Society) ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಗಂಗಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಯ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಪರಿಸರ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತೀಯ ಸ್ಕಿಮ್ಮರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ನದಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಉಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಿದೆ.