ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ Article 25(1) ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ, ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅದು ಸ್ವತಃ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಈ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ Surya Kant ನೇತೃತ್ವದ ಒಂಬತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಪೀಠವು ಮೇ 14 ಮತ್ತು 15, 2026ರಂದು ವಿಚಾರಿಸಿತು.
ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ-3ರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ Article 25, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸುವ, ಆಚರಿಸುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. Article 25(2) ಅನ್ವಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಲೌಕಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಕಾನೂನು ರೂಪಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, Article 15 ಮತ್ತು Article 16 ಲಿಂಗ ಆಧಾರಿತ ಭೇದಭಾವವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತವೆ. Article 15 ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಭೇದಭಾವ ವಿರೋಧದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, Article 16 ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಖಾತ್ರಿ ಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ವಾದ ಪ್ರಕಾರ, ವಿವಿಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಥಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ, ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸಿರುವ “Denominational Autonomy” ಅಂದರೆ ಪಂಥೀಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.
ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ Sabarimala case ಪ್ರಕರಣವನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿರಂತರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಕ್ಕಿಂತ ಶಾಸನಮಂಡಳಿಗಳ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು ಎಂದು Solicitor General ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. 2022ರ ಜುಲೈ 7ರಂದು United Kingdom ಸರ್ಕಾರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಪರಸ್ಪರ ಬಲವರ್ಧಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತ್ತು.
