ಬೆಂಗಳೂರು: ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪ್ರಚಾರ ಮತ್ತು ದೃಢೀಕರಣ ಕೇಂದ್ರ (IN-SPACe), ಇಸ್ರೋದ (ISRO) ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ರಾಕೆಟ್ ಆದ ‘ಲಾಂಚ್ ವೆಹಿಕಲ್ ಮಾರ್ಕ್-3’ (LVM3) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು (Technology Transfer) ಆಸಕ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು (Expression of Interest) ಆಹ್ವಾನಿಸಿದೆ.
ಜೂನ್ 10, 2026 ರಂದು ಹೊರಬಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇನ್ಮುಂದೆ ಭಾರತದ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಇಸ್ರೋದ ಅತ್ಯಂತ ಭಾರೀ ರಾಕೆಟ್ ಆದ LVM3 (ಇದನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ‘ಬಾಹುಬಲಿ’ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಅನ್ನು ತಾವೇ ತಯಾರಿಸಲು, ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗಲಿದೆ.
ರಾಕೆಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಹತೆಗಳು:
ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿ ಅಥವಾ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಇಸ್ರೋ ಮುಂದಿನ 42 ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಆ ಕಂಪನಿಯು ಸ್ವತಃ ಎರಡು LVM3 ರಾಕೆಟ್ಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಅಗತ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಲಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ:
-
ಕಂಪನಿಯು ಕನಿಷ್ಠ 7 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ (Aerospace) ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 5 ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
-
ಕಂಪನಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ವಹಿವಾಟು (Turnover) ₹800 ಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರಬೇಕು ಅಥವಾ ಅದರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಕನಿಷ್ಠ ₹2,000 ಕೋಟಿ ಇರಬೇಕು.
ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶ:
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು 2020 ರಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿತ್ತು. ಈ LVM3 ರಾಕೆಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಭಾರತದಿಂದ ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಣೆಗಳ ವೇಗ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇಸ್ರೋ ಸಂಸ್ಥೆಯು ‘ಗಗನಯಾನ್’ (Gaganayaan) ನಂತಹ ಅತ್ಯಂತ ಸುಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮಿಷನ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್-ಸ್ಪೇಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕಳೆದ ತಿಂಗಳು ಪಿಎಸ್ಎಲ್ವಿ (PSLV) ರಾಕೆಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆಗೂ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಎಸ್ಎಸ್ಎಲ್ವಿ (SSLV) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತ್ತು.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
LVM3: ಇದು ಭಾರತದ ಇಸ್ರೋ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುವ ಅತಿ ಭಾರವಾದ ಮೂರು ಹಂತಗಳ (Three-Stage) ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಚಂದ್ರಯಾನ-2 ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಯಾನ-3 ಮಿಷನ್ಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಿದೆ.
IN-SPACe: ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ.
OneWeb: ಇದು ಬ್ರಿಟನ್ ಮೂಲದ ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಸಮೂಹವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ 72 ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು 2022 ಮತ್ತು 2023 ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೋದ LVM3 ರಾಕೆಟ್ ಮೂಲಕವೇ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
