ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ (ECI) ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ ಕುರಿತು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಮೂವರು ಸದಸ್ಯರ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಸುಖಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಮತ್ತು ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಅವರು ಕಳೆದ 10 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 14 ಬಾರಿ ವಿವಿಧ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ಆದೇಶಗಳ ಕುರಿತು ಆಕ್ಷೇಪ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ತನಿಖಾ ವರದಿ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಈ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದು, SIR ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಮೂವರು ಆಯುಕ್ತರ ಸರ್ವಾನುಮತದ ಅನುಮೋದನೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26ರಂದು ನಡೆದ ಪೂರ್ಣ ಆಯೋಗದ ಸಭೆಯ ಬಳಿಕ ECI ಹಲವು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ.
10 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 14 ಆಕ್ಷೇಪ ಏಕೆ?
ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂಧು ಮತ್ತು ಜೋಶಿ ಅವರು ಹೊಸ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ, ಮತದಾರರ ಹೆಸರು ಸೇರ್ಪಡೆ–ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆ, ಚುನಾವಣಾ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ಹಾಗೂ IT ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ಷೇಪ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಅನುಮೋದನೆಗೆ ಬಾರದೆ ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಆಕ್ಷೇಪಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.
ಇದರಲ್ಲೇ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ Form 6 ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ.
Form 6 ಬದಲಾವಣೆ ಏಕೆ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ?
ಹೊಸ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿಗೆ ಬಳಸುವ Form 6ನಲ್ಲಿ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿರುವ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ.
ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, SIR ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿದಾರರು ತಮ್ಮ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರು/ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿಯರು ಹಿಂದಿನ SIR ಅವಧಿಯ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ECINetನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆ ಕುರಿತು ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿತ್ತು.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಘೋಷಣೆ SIR ಅವಧಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ Registration of Electors Rules, 1960 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಮಾಣಿತ ನಮೂನೆಗಳೇ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ.
ECINet ಕುರಿತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ECINet ಕುರಿತ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆಯೂ ವಿವಾದದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ECINet ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಹಿರಿಯ ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಲು ಆಯೋಗ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಈ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ IIT ಅಥವಾ IIITಗೆ ಸೇರಿದ ಸ್ವತಂತ್ರ ತಾಂತ್ರಿಕ ತಜ್ಞರನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುವುದು. ಹೊಸ IT ಮಾಡ್ಯೂಲ್ಗಳು ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟಲ್ಗಳನ್ನು ಆಯೋಗದ ಮುಂದೆ ಇಡುವ ಮೊದಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ತರಲಾಗಿದೆ.
ಸಭೆಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆ
ಆಯೋಗದ ಒಳಗಿನ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ತರಲು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26ರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಮುಂದೆ:
- ಆಯೋಗದ ಸಭೆಗಳ Agenda ಅನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಆಯುಕ್ತರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಸಭೆಯ ಬಳಿಕ Minutes of Meeting ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಆಯುಕ್ತರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಹೊಸ IT ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಅಥವಾ ಪೋರ್ಟಲ್ಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ECINet ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ತಾಂತ್ರಿಕ ತಜ್ಞರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸಗಳಿಗೆ ಆಯೋಗದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಪಡೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಯಾಗಲಿದೆ.
- ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತಾ ವರದಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
SIR: ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಏಕೆ ಚರ್ಚೆ?
ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ Special Intensive Revision (SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.
ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, 30 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ 13 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುಗಳು ಹಿಂದಿನ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೊರಗುಳಿದಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ “13 ಕೋಟಿ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ಹೆಸರುಗಳಿಗೆ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿಯೂ SIR ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 65 ಲಕ್ಷ ಹೆಸರುಗಳು ಹೊರಗುಳಿದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಆಯೋಗವು ಕಾರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಏನು?
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26ರಂದು ನಡೆದ ಸಭೆಯ ಬಳಿಕ ECI, SIRಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಆದೇಶಗಳು ಮೂವರು ಆಯುಕ್ತರ ಸರ್ವಾನುಮತದ ಅನುಮೋದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊರಬಂದಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಒಳಗಿನ ಚರ್ಚೆಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಆಯೋಗದ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರು ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಲಿಖಿತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೊರಬಂದಿರುವ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಚಿತ್ರಣಗಳ ನಡುವೆ ವಾಸ್ತವ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.
ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಆರೋಪ
ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಮುಂದಿಟ್ಟಿವೆ.
ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಕಪಿಲ್ ಸಿಬಲ್ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27ರಂದು CEC ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನೂ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ನಿಲುವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಅಂತಿಮ ಕಾನೂನು ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಂಗವೇ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಿದೆ.
ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆ–ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆ ಹಾಗೂ Form 6 ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮುಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲು
ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.
ಮೊದಲನೆಯದು, ಆಯೋಗದೊಳಗಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು.
ಎರಡನೆಯದು, SIR ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕರು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮರುಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು.
ಮೂರನೆಯದು, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ECINetನಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26ರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಗ ಘೋಷಿಸಿರುವ ಹೊಸ ಕ್ರಮಗಳು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಿದೆ.
ಮತದಾರರಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಸಂದೇಶ
SIR ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಕಾಣಿಸದಿದ್ದರೆ, ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ನಿಯಮಾನುಸಾರ Claims and Objections ಅಥವಾ ನಿರಂತರ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ನವೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಆಯೋಗವು ಈಗಾಗಲೇ SIR ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೊರಗುಳಿದ ಮತದಾರರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸೇರ್ಪಡೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಆರೋಪ–ಪ್ರತ್ಯಾರೋಪಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ನಿಖರತೆ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಆಂತರಿಕ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಹ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆ ಅವಕಾಶ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಿವೆ.
– ಮಾಲಾ ಹಾಸನ್
