ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೇವಲ “ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪತನ” ಎಂದು ಹೇಳುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ; “ಎಲ್ಲವೂ ಉತ್ತಮವಾಗುತ್ತಿದೆ” ಎನ್ನುವುದೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯವಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಮೌಲ್ಯಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಕೆಲವು ಹೊಸ ಮೌಲ್ಯಗಳು—ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಮಹಿಳೆಯರ ಶಿಕ್ಷಣ, ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಗೆ—ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸಮತೋಲನದಿಂದ ನೋಡುವುದು ಮುಖ್ಯ.
*1. ಕುಟುಂಬವು ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕದಿಂದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಘಟಕವಾಗಿದೆ*
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಪ್ರೀತಿ ಅಲ್ಲ.
ಅದು ಕೃಷಿ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಆಸ್ತಿ, ಭದ್ರತೆ, ಮಕ್ಕಳ ಪೋಷಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣˌ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧರ ಆರೈಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.
ಇಂದು ಈ ಎಲ್ಲ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ಸೇವೆಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಕುಟುಂಬದ ಪಾತ್ರವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಉದಾ : ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹಾಸ್ಟೇಲ್ ಸೇರಿಸುವುದುˌ ಮನೆ ಟ್ಯೂಶನ್ ˌ ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮ…ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿವೆ. ಕೌಟಂಬಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಖಾಸಗಿˌ ಸರಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.
*2. ಸಂಯುಕ್ತ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಏಕಾಂಗಿ ಜೀವನದವರೆಗೆ*
ಕಳೆದ ಮೂರು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕುಟುಂಬ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ಸಂಯುಕ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ.
ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕುಟುಂಬಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ.
ಒಬ್ಬರೇ ವಾಸಿಸುವ ಮನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.
ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೂಡಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ…
ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ ಕಥೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವು.
ಕುಟುಂಬದ ಹಬ್ಬಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾದವು.
ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವು.
*3. ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಮಾಜ –*
ನೈಜ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ
ಇಂದು ಸಾವಿರಾರು “ಫಾಲೋವರ್ಸ್” ಇದ್ದರೂ,
ಮನಸ್ಸು ಬಿಚ್ಚಿ ಮಾತನಾಡುವ ಇಬ್ಬರು ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದೆ.
ಆದರೆ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿಸಿದೆ ಎನ್ನಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಕುಟುಂಬದ ಊಟದ ಮೇಜಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಕಣ್ಣು ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ.
*4. ಸಂಬಂಧಗಳು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾತ್ಮಕವಾಗುತ್ತಿವೆ*
ಇಂದು ಅನೇಕ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹೀಗಿದೆ:
“ಈ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ನನಗೆ ಏನು ಸಿಗುತ್ತದೆ?”
ಆದರೆ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಹೀಗಿತ್ತು:
“ಈ ಸಂಬಂಧಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಬಹುದು?”
ಈ ಮನೋಭಾವದ ಬದಲಾವಣೆ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡೈವೊರ್ಸ್ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಡೈವೊರ್ಸ್ ಅರ್ಜಿಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ಕೋರ್ಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಕಿ ಇವೆ. ಹೊಸ Zen – G ಲವ್ ಬ್ರೇಕಪ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ.
*5. ಸಮಯದ ಕೊರತೆ*
ಹಿಂದೆ ಜನರು ಹಣ ಕಡಿಮೆ ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಆದರೆ ಸಮಯ ಹೆಚ್ಚು ಇತ್ತು.
ಇಂದು ಹಣ ಹೆಚ್ಚು.
ಸಮಯ ಕಡಿಮೆ.
ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಯವಿಲ್ಲ.
ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಿರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಸಮಯವಿಲ್ಲ.
ಸಮಯವಿಲ್ಲದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತವೆ.
*6. ವ್ಯಕ್ತಿವಾದದ ಬೆಳವಣಿಗೆ*
ಹಿಂದೆ ಸಮಾಜ ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು.
ಇಂದು ವ್ಯಕ್ತಿ ಮುಖ್ಯ.
ಇದು ಅನೇಕ ಒಳ್ಳೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿದೆ:
ಮಹಿಳೆಯರ ಶಿಕ್ಷಣ
ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಯ್ಕೆಗಳಿಗೆ ಗೌರವ
ಆದರೆ ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ,
“ನಾನು” ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ “ನಾವು” ಎಂಬ ಸಂಬಂಧದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
*7. ವೃದ್ಧರ ಏಕಾಂತ*
ಹಲವಾರು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ರಚನೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ವೃದ್ಧರ ವಾಸದ ಮಾದರಿಗಳೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೂ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಬಹುತೇಕ ವೃದ್ಧರು ಇನ್ನೂ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿವೆ.
*8. ಮದುವೆಯ ಅರ್ಥವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ*
ಹಿಂದೆ ಮದುವೆ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿತ್ತು.
ಇಂದು ಅದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಇದು ಒಳ್ಳೆಯ ಬದಲಾವಣೆ.
ಆದರೆ ಇದರೊಂದಿಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ, ಸಂವಹನ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಮಹತ್ವವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ನಾವು ನಿಜವಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ಏನು?
ನಾವು ಕೇವಲ ಸಂಯುಕ್ತ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ.
ನಾವು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು…
ಒಟ್ಟಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ.
ಹಿರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತು ಮಾತನಾಡುವ ಸಮಯ.
ನೆರೆಹೊರೆಯ ಆತ್ಮೀಯತೆ.
ಕುಟುಂಬದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು.
ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ಕೇಳುವ ಗುಣ.
ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಸಂಬಂಧ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಲೆ.
ಆದರೆ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ
ಹಿಂದಿನ ಕಾಲವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಆದರ್ಶ ಎಂದು ನೋಡುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ.
ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಅಸಮಾನತೆ, ಕುಟುಂಬದೊಳಗಿನ ಹಿಂಸೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕೊರತೆ, ಬಲವಂತದ ವಿವಾಹಗಳಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಇದ್ದವು.
ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆ “ಹಿಂದೆ ಒಳ್ಳೆಯದಾ? ಈಗ ಒಳ್ಳೆಯದಾ?” ಎಂಬುದಲ್ಲ.
ಪ್ರಶ್ನೆ: ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧ—ಇವೆರಡನ್ನೂ ಹೇಗೆ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಬಹುದು?
ಮುಂದಿನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು:
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇರಲಿ, ಆದರೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಇರಲಿ.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇರಲಿ, ಆದರೆ ಮಾನವೀಯ ಸ್ಪರ್ಶವೂ ಇರಲಿ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇರಲಿ, ಆದರೆ ಕುಟುಂಬದ ಬಾಂಧವ್ಯವೂ ಉಳಿಯಲಿ.
ಆರ್ಥಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಇರಲಿ, ಆದರೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯೂ ಬೆಳೆಯಲಿ.
ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ನಿಜವಾದ ಶಕ್ತಿ ಅದರ GDPಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಅದರ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ, ಮಕ್ಕಳ ನಗುವಿನಲ್ಲಿ, ವೃದ್ಧರ ಗೌರವದಲ್ಲಿ,
ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ನಿಲ್ಲುವ ಮಾನವೀಯತೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.
ಅದೇ ಸಮಾಜವನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಸುವ ನಿಜವಾದ ಸಂಪತ್ತು.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿˌ
ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಷ್ಟು ಇನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯೋನ್ಮುಖವಾಗಿಲ್ಲವೆಂಬುವುದು ದುರ್ದೈವವೇ ಸರಿ.
*ಜಯದೇವ ಪೂಜಾರ*
7676870233
