ಜಪಾನ್‌ನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು (Constitutional Systems of Japan): ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಂಸದೀಯ ಮಾದರಿಯ ಸಮಗ್ರ ನೋಟ

ಟೋಕಿಯೋ: ಜಪಾನ್ ದೇಶವು ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ೧೯೪೭ ರ ಸಂವಿಧಾನದ (Post-war Constitution of 1947) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಾತ್ಮಕ ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ (Unitary Parliamentary Representative Democracy) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು ಜಪಾನ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಪರಂಪರೆಯಾದ ‘ಕ್ರಿಸಾಂಥೆಮಮ್ ಸಿಂಹಾಸನ’ವನ್ನು (Chrysanthemum Throne) ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆಯಾದರೂ, ಸಾರ್ವಭೌಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೇಶದ ಜನತೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದೆ.

೧. ಜಪಾನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ (Constitutional Status):

• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಧಿ ೧ (Article 1): ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಕೇವಲ “ರಾಜ್ಯದ ಮತ್ತು ಜನರ ಏಕತೆಯ ಸಂಕೇತ” (Symbol of the State and Unity of the People) ಮಾತ್ರ. ೧೮೮೯ ರ ಮೈಜಿ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ (Meiji Constitution) ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಇದ್ದ ಪರಮ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ೧೯೪೭ ರ ಸಂವಿಧಾನ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.

• ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ: ಆಡಳಿತದ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಅಧಿಕಾರವು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಲ್ಲಿರದೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ನಿಹಿತವಾಗಿದೆ.

• ನಾಮಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಗಳು: ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ಮಿಲಿಟರಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲ. ಸಂಸತ್ತು (Diet) ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಕೇವಲ ನಿಗದಿತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.

೨. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಯಟ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರ (National Diet & Executive):

• ಶಾಸಕಾಂಗ ರಚನೆ: ಜಪಾನ್‌ನ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಯಟ್ (National Diet) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಏಕೈಕ ಕಾನೂನು ರೂಪಿಸುವ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು, ದ್ವಿಸದನ (Bicameral) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:

  1. ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್ (House of Representatives): ಕೆಳಮನೆ (ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆ).

  2. ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕೌನ್ಸಿಲರ್ಸ್ (House of Councillors): ಮೇಲ್ಮನೆ.

• ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರ: ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ (Cabinet) ಇರುತ್ತದೆ. ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಕೆಳಮನೆಯಾದ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್‌ನ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರಬೇಕು.

• ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕು (Article 14): ಸಂವಿಧಾನದ ೧೪ನೇ ವಿಧಿಯು ಜಾತಿ, ಮತ, ಲಿಂಗ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಅಥವಾ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮೂಲದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ.

೩. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಕುಟುಂಬ ಕಾಯ್ದೆ, ೧೯೪೭ (Imperial House Law):

ಸಂವಿಧಾನದ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ೧೯೪೭ ರ ಮೇ ೩ ರಂದು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಇದು ಕ್ರಿಸಾಂಥೆಮಮ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ, ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯತ್ವ, ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ರಾಜಪ್ರತಿನಿಧಿ (Regency) ನೇಮಕವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸನವಾಗಿದೆ.

• ೧೯೪೭ ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬದಲಾವಣೆ: ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ೧೧ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಶಾಖಾ ಕುಟುಂಬಗಳು (Branch Families) ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರಾದರು (Commoners).

• ಮೂಲ ನಿಯಮ: ಸಿಂಹಾಸನದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಕೇವಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ವಂಶದ ಪುರುಷರಿಗೆ (Male-line) ಮಾತ್ರ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ರಾಜಮನೆತನದ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರೆ ತಮ್ಮ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.

೪. ೨೦೨೬ ರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು (July 2026 Amendments):

ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಜಪಾನ್‌ನ ಡಯಟ್ ೨೦೨೬ ರ ಜುಲೈ ೧೭ ರಂದು ಈ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಮೊದಲ ಮಹತ್ವದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು (ಇದು ೨೦೨೬ ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪ ರಿಂದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ):

• ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸ್ಥಾನಮಾನ ರಕ್ಷಣೆ: ‘ನೈಶಿನ್ನೋ’ (Naishinnō) ಅಥವಾ ‘ಜೋಒ’ (Joō) ಶ್ರೇಣಿಯ ರಾಜಕುಮಾರಿಯರು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದ ನಂತರವೂ ತಮ್ಮ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ರಾಜಮನೆತನದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಪತಿ ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರಾಗಿಯೇ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದ್ದು, ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ.

• ವರ್ಗಾವಣೆ ಆಯ್ಕೆ: ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವಿವಾಹಿತರಾಗಿರುವ ಐವರು ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ (ರಾಜಕುಮಾರಿ ಐಕೊ ಸೇರಿದಂತೆ) ವಿವಾಹದ ನಂತರ ರಾಜಮನೆತನದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುವ ಅಥವಾ ತೊರೆಯುವ ಸ್ವಂತ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

• ದತ್ತು ಸ್ವೀಕಾರ ನಿಬಂಧನೆ (Adoption Provision): ಕ್ರೌನ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೌನ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಇತರ ರಾಜಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರಿಯರು ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಹೊರಗುಳಿದಿದ್ದ ೧೧ ಮಾಜಿ ಶಾಖಾ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪಿತೃವಂಶದ ಪುರುಷ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ದತ್ತು ಪಡೆಯಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ (ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ೧೫ ವರ್ಷ ತುಂಬಿರಬೇಕು, ಅವಿವಾಹಿತ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದವನಾಗಿರಬೇಕು).

• ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಪರಿಣಾಮ: ದತ್ತು ಪಡೆದ ಪುರುಷನಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಿಂಹಾಸನದ ಹಕ್ಕು ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಆತನ ನಂತರ ಜನಿಸುವ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧ ಪಿತೃವಂಶದ ಪುರುಷ ಸಂತತಿಗೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಹಕ್ಕು ಲಭ್ಯವಾಗಲಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು: