ಟಾಯ್ಲೆಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಪರ್ಸನಲ್ ಕೇರ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಲೇಬಲಿಂಗ್ ಕಡ್ಡಾಯ: ಲೀಗಲ್ ಮೆಟ್ರಾಲಜಿ ೪ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ನಿಯಮಗಳು, ೨೦೨೬ ರ ಸಮಗ್ರ ಪರೀಕ್ಷಾ ನೋಟ್ಸ್

ನವದೆಹಲಿ: ಗ್ರಾಹಕರ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ತರುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮಹತ್ವದ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.

೨೦೨೬ ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೧ ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ‘ಲೀಗಲ್ ಮೆಟ್ರಾಲಜಿ (ಪ್ಯಾಕ್ಡ್ ಕಮಾಡಿಟೀಸ್) ನಾಲ್ಕನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ ನಿಯಮಗಳು, ೨೦೨೬’ [Legal Metrology (Packaged Commodities) Fourth Amendment Rules, 2026] ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ಗೆಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಸೂಚಿಸಿದ್ದು, ತಕ್ಷಣದಿಂದಲೇ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ನೂತನ ನಿಯಮಾವಳಿಯ ಅನ್ವಯ, ನಿಗದಿತ ಪರ್ಸನಲ್ ಕೇರ್ ಮತ್ತು ಟಾಯ್ಲೆಟ್ರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳ ಮೂಲವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ (ಹಸಿರು ಚುಕ್ಕೆ) ಮತ್ತು ಮಾಂಸಾಹಾರಿ/ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ (ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಕಂದು ಚುಕ್ಕೆ) ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.

೧. ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಚೌಕಟ್ಟು (Legal Metrology Framework):

• ಮೂಲ ಶಾಸನ: ಲೀಗಲ್ ಮೆಟ್ರಾಲಜಿ ಕಾಯ್ದೆ, ೨೦೦೯ (Legal Metrology Act, 2009). ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೂಕ, ಅಳತೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಸರಕುಗಳ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಶಾಸನವಿದು.

• ಅನುಷ್ಠಾನ ನಿಯಮಾವಳಿ: ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಲೀಗಲ್ ಮೆಟ್ರಾಲಜಿ (ಪ್ಯಾಕ್ಡ್ ಕಮಾಡಿಟೀಸ್) ನಿಯಮಗಳು, ೨೦೧೧ (PCR, 2011) ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಸರಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿವ್ವಳ ತೂಕ/ಪ್ರಮಾಣ, ಗರಿಷ್ಠ ಚಿಲ್ಲರೆ ಬೆಲೆ (MRP), ತಯಾರಕರ ವಿವರ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ಮಾಹಿತಿಯ ಕಡ್ಡಾಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತವೆ.

• ಆಡಳಿತ ಸಚಿವಾಲಯ: ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ (Ministry of Consumer Affairs, Food and Public Distribution).

• ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಫಲಕ (Principal Display Panel): ಗ್ರಾಹಕರು ಖರೀದಿಸುವಾಗ ಮೊದಲು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ನ ಮುಂಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಮೇಲ್ಮೈ.

೨. ನೂತನ ಲೇಬಲಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

• ಒಳಪಡುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪಟ್ಟಿ:

  1. ಸೋಪುಗಳು (Soaps)

  2. ಶ್ಯಾಂಪೂಗಳು (Shampoos)

  3. ಟೂತ್‌ಪೇಸ್ಟ್‌ಗಳು (Toothpastes)

  4. ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು (Cosmetics)

  5. ಇತರ ಟಾಯ್ಲೆಟ್ರಿ ಸರಕುಗಳು (Toiletries)

• ಲಾಂಛನಗಳ ವಿಧ:

  • ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಮೂಲ (Vegetarian Origin): ಕೇವಲ ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮೂಲದಿಂದ ತಯಾರಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಹಸಿರು ಚುಕ್ಕೆ (Green Dot).

  • ಮಾಂಸಾಹಾರಿ/ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಮೂಲ (Non-Vegetarian Origin): ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಕೊಬ್ಬು, ಎಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಕಂದು ಚುಕ್ಕೆ (Red or Brown Dot).

• ಸ್ಥಳ ನಿಯಮ (Placement Rule): ಈ ಲಾಂಛನಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಫಲಕದ (Principal Display Panel) ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ (At the top) ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಮುದ್ರಿಸಬೇಕು.

೩. ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನ:

• ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ: ಈ ಹಿಂದೆ ೨೦೧೪ ರಿಂದ ಈ ಸಂಬಂಧಿತ ನಿಯಮವು Rule 6(8) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ೨೦೨೬ ರ ಅಧಿಸೂಚನೆಯು ಹಳೆಯ ನಿಯಮವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ, ಅದರ ಬದಲಾಗಿ ನೂತನ ನಿಯಮ 6(4A)(d) [Rule 6(4A)(d)] ಅನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ದೃಢವಾದ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.

• ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ (ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬): ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು ಮತ್ತು ಟಾಯ್ಲೆಟ್ರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಘಟಕಾಂಶಗಳ ಬಳಕೆ ಕುರಿತು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಅರ್ಜಿಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ದೆಹಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ನಿಯಂತ್ರಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿಲುವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕಡ್ಡಾಯ ಲೇಬಲಿಂಗ್ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತ್ತು.

೪. ಆಹಾರ ಲೇಬಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಟಾಯ್ಲೆಟ್ರಿ ಲೇಬಲಿಂಗ್ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ:

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು (Quick Revision Matrix):