ಮರುಬಳಕೆ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳು (RLVs) ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಬಾನ್ RLV: ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಿದ್ಧತಾ ಮಟ್ಟಗಳು (TRLs), ಅಗ್ನಿಲೆಟ್ ಎಂಜಿನ್, RDI ನಿಧಿ

ನವದೆಹಲಿ / ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾ: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ‘ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡೆಬಲ್’ (Expendable) ಮಾದರಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉಡಾವಣಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸಲು, ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳನ್ನು (Space Debris) ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮರುಬಳಕೆ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳು (Reusable Launch Vehicles – RLVs) ಜಾಗತಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿವೆ.

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಕೇಂದ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯ (DST) ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ (TDB), ಚೆನ್ನೈ ಮೂಲದ ಖಾಸಗಿ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್ ಅಗ್ನಿಕುಲ್ ಕಾಸ್ಮೋಸ್ (Agnikul Cosmos) ಜೊತೆಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅಗ್ನಿಬಾನ್ RLV (Agnibaan RLV) ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆ ನಿಧಿಯಿಂದ (RDI Fund) ₹೨೦೦ ಕೋಟಿ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವನ್ನು ‘ಆಪ್ಷನಲಿ ಕನ್ವರ್ಟಿಬಲ್ ಡಿಬೆಂಚರ್ಸ್’ (OCDs) ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಈ ನೆರವು ಅಗ್ನಿಬಾನ್ ವಾಹನವನ್ನು TRL 4 ಹಂತದಿಂದ TRL 8 ಹಂತಕ್ಕೆ ಪರಿಪಕ್ವಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.

೧. ಮರುಬಳಕೆ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳು (RLVs) ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಟಮ್-ಲೆವೆಲ್ ಮರುಬಳಕೆ:

• ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ: ಉಡಾವಣೆಯ ನಂತರ ದುಬಾರಿ ಎಂಜಿನ್ ಮತ್ತು ರಾಕೆಟ್ ಹಂತಗಳನ್ನು ಸಾಗರ ಅಥವಾ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನಾಶಪಡಿಸದೆ, ಭೂಮಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಇಳಿಸುವಿಕೆ (Controlled Descent & Landing) ಮೂಲಕ ಮರಳಿ ತಂದು ಪುನಃ ಬಳಸುವುದು.

• ಅಗ್ನಿಬಾನ್ RLV ಯ ಸಿಸ್ಟಮ್-ಲೆವೆಲ್ ಮರುಬಳಕೆ (System-Level Reusability):

  • ಕೇವಲ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಬೂಸ್ಟರ್ ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಮೇಲಿನ ಹಂತ (Reusable Upper Stage), ಅವರೋಹಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (Descent Systems) ಮತ್ತು ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ (Recovery Systems) ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

  • ಇದು ಉಡಾವಣಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ, ಸುಸ್ಥಿರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಲಿದೆ.

• ಅಗ್ನಿಕುಲ್ ಕಾಸ್ಮೋಸ್ ಹೆಗ್ಗುರುತು: ಚೆನ್ನೈ ಮೂಲದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇಸ್ರೋದ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದ ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ (SDSC-SHAR) ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ ಉಡಾವಣಾ ವೇದಿಕೆ (Launchpad) ಮತ್ತು ಮಿಷನ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಹೊಂದಿದೆ.

೨. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಿದ್ಧತಾ ಮಟ್ಟಗಳು (Technology Readiness Levels – TRLs):

ನಾಸಾ (NASA) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ TRL ಮಾಪಕವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೊಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಿಂದ ನೈಜ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುವ ಪರಿಪಕ್ವತೆಯನ್ನು ೧ ರಿಂದ ೯ ರ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಅಳೆಯುತ್ತದೆ:

೩. ಪ್ರೊಪಲ್ಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಲೆಟ್ (Agnilet) ಎಂಜಿನ್:

• ಸೆಮಿ-ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಪ್ರೊಪಲ್ಷನ್ (Semi-Cryogenic Propulsion):

  • ಆಕ್ಸಿಡೈಜರ್ ಆಗಿ ಅತಿ ಶೀತಲ ದ್ರವ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು (Liquid Oxygen – LOX) ಮತ್ತು ಇಂಧನವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದಾದ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ (Kerosene / RP-1) ಬಳಸುತ್ತದೆ.

  • ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ (LH2 + LOX) ಗಿಂತ ಇದು ನೆಲದ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಇಂಧನ ತುಂಬುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರಾಕೆಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇಂಧನಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೋದನ-ತೂಕ ಅನುಪಾತ (Thrust-to-weight ratio) ನೀಡುತ್ತದೆ.

• ಡೀಪ್ ಥ್ರೊಟ್ಲಿಂಗ್ (Deep Throttling) ಮತ್ತು ರೀಸ್ಟಾರ್ಟ್ (Restart) ಸಾಮರ್ಥ್ಯ:

  • ರಾಕೆಟ್ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಇಳಿಯುವಾಗ ವೇಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಮೃದುವಾಗಿ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಇಂಜಿನ್ ನೋದನ ಬಲವನ್ನು ಇಳಿಸುವ-ಹೆಚ್ಚಿಸುವ (Throttling) ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲೇ ಇಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಮರು-ಚಾಲನೆ (Multiple Restarts) ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

• ಅಗ್ನಿಲೆಟ್ (Agnilet) ಎಂಜಿನ್:

  • ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಏಕ-ಘಟಕವಾಗಿ 3D-ಪ್ರಿಂಟೆಡ್ (Single-piece 3D-printed) ಮಾಡಲಾದ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಪೇಟೆಂಟ್ ಪಡೆದ ರಾಕೆಟ್ ದಹನ ಕೊಠಡಿ (Combustion Chamber).

  • ಇದು ನೂರಾರು ವೆಲ್ಡಿಂಗ್ ಜೋಡಣೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿದೆ.

೪. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು (TDB, RDI Fund & OCDs):

• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ (Technology Development Board – TDB):

  • ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯ (DST) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿ ಕಾಯ್ದೆ, ೧೯೯೫’ ರ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಂಸ್ಥೆ. ಸ್ವದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬಂಡವಾಳ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ.

• ಆರ್‌ಡಿಐ ನಿಧಿ (RDI Fund – Research, Development & Innovation Fund):

  • ಕೇಂದ್ರ DST ಮತ್ತು ಅನುಸಂಧಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ (ANRF) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ೨೦೨೫ ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.

  • ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಮತ್ತು ಡೀಪ್-ಟೆಕ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ರಿಸ್ಕ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಒದಗಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. TDB ಯು ಇದರ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಫಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆಗಿದೆ.

• ಆಪ್ಷನಲಿ ಕನ್ವರ್ಟಿಬಲ್ ಡಿಬೆಂಚರ್ಸ್ (OCDs):

  • ಇವು ಸಾಲದ ಸಾಧನಗಳಾಗಿದ್ದು (Debt Instruments), ನಿಗದಿತ ಷರತ್ತುಗಳ ಅನ್ವಯ ಷೇರು ಬಂಡವಾಳವಾಗಿ (Equity Shares) ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಹಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮರುಪಾವತಿಸಬಹುದು.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು (Quick Revision Matrix):