ಹೆನ್ರಿ ಬಿ. ಕಗಾನ್ (Henri B. Kagan) ಮತ್ತು ಕೆನ್ಸೋ ಸೋಐ (Kenso Soai) ಅವರಿಗೆ 2026ರ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ. ಅಸಮಮಿತ ಸಾವಯವ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ (asymmetric organic synthesis) ರೇಖೀಯವಲ್ಲದ ಪರಿಣಾಮಗಳು (non-linear effects) ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ವೇಗವರ್ಧನೆ (autocatalysis) ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, 2026ರಂದು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.
ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಮೊತ್ತ 12 ಮಿಲಿಯನ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಕ್ರೋನಾ, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 12 ಲಕ್ಷ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್.
ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಉಯಿಲಿನ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಐದು ಮೂಲ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ವಿಜೇತರನ್ನು ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಮೊದಲ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು 1901ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.
ಹೆನ್ರಿ ಬಿ. ಕಗಾನ್ ಅವರು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಓರ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೆ ಪ್ಯಾರಿಸ್-ಸೂಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೆನ್ಸೋ ಸೋಐ ಅವರು ಟೋಕಿಯೋ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಿಬ್ಬರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಚಿರಲ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ (chiral compounds) ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
ಅಸಮಮಿತ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ರೇಖೀಯವಲ್ಲದ ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಅಸಮಮಿತ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ (Asymmetric synthesis) ಎಂದರೆ ಒಂದು ಅಣುವಿನ ಕನ್ನಡಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ರೂಪಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಅದರ ಒಂದು ಎನಾಂಟಿಯೊಮರ್ (enantiomer) ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
ಎನಾಂಟಿಯೊಮರ್‌ಗಳು ಒಂದೇ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ಬಂಧನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳ ತ್ರಿಮಾನದ ವಿನ್ಯಾಸ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ರೇಖೀಯವಲ್ಲದ ಪರಿಣಾಮ (Non-linear effect) ಎಂದರೆ ಚಿರಲ್ ವೇಗವರ್ಧಕದ (chiral catalyst) ಎನಾಂಟಿಯೊಮೆರಿಕ್ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನದ ಎನಾಂಟಿಯೊಮೆರಿಕ್ ಸಂಯೋಜನೆ ಪರಸ್ಪರ ನೇರ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ಈ ಪರಿಣಾಮವು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಎನಾಂಟಿಯೊಮೆರಿಕ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಮಾಣದ (enantiomeric excess) ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಸಾವಯವ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ವೇಗವರ್ಧನೆ
ಸ್ವಯಂ-ವೇಗವರ್ಧನೆ (Autocatalysis) ಎಂದರೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಉತ್ಪನ್ನವೇ ಅದೇ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ವೇಗವರ್ಧಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
ಅಸಮಮಿತ ಸ್ವಯಂ-ವೇಗವರ್ಧನೆಯಲ್ಲಿ (Asymmetric autocatalysis), ಒಂದು ಚಿರಲ್ ಉತ್ಪನ್ನವು ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೆನ್ಸೋ ಸೋಐ ಅವರು ಅಸಮಮಿತ ಸ್ವಯಂ-ವೇಗವರ್ಧನೆಯ ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಚಿರಲ್ ಉತ್ಪನ್ನವೇ ತನ್ನದೇ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದನ್ನು ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ.
ಕಗಾನ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ರೇಖೀಯವಲ್ಲದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಹಾಗೂ ವೇಗವರ್ಧಕದ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅಸಮಮಿತ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಸ್ಟೀರಿಯೊರಾಸಾಯನಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು
-
- ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನೊಬೆಲ್ ಅವರ ಉಯಿಲಿನ ಮೂಲಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಸೇರಿದಂತೆ ಐದು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
-
- ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರನ್ನು ರಾಯಲ್ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
-
- ಎನಾಂಟಿಯೊಮರ್‌ಗಳು ಒಂದು ಅಣುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದ ಕನ್ನಡಿಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ರೂಪಗಳಾಗಿವೆ.
-
- ಸ್ವಯಂ-ವೇಗವರ್ಧನೆ ಎಂದರೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಉತ್ಪನ್ನವೇ ಅದನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ವೇಗವರ್ಧಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.
-
- 2026ರ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅಸಮಮಿತ ಸಾವಯವ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿನ ರೇಖೀಯವಲ್ಲದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ವೇಗವರ್ಧನೆ ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
-
- ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟೆ ಪ್ಯಾರಿಸ್-ಸೂಡ್ ಮತ್ತು ಟೋಕಿಯೋ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
