ನವದೆಹಲಿ: ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರವು ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು ದ್ವೀಪಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೃಹತ್ ಖಂಡೀಯ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಹವಳದ ಅಟಾಲ್ಗಳವರೆಗೆ (Coral Atolls) ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಈ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಮೆಲನೇಷ್ಯಾ (Melanesia), ಮೈಕ್ರೋನೇಷ್ಯಾ (Micronesia), ಮತ್ತು ಪಾಲಿನೇಷ್ಯಾ (Polynesia) ಎಂದು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
೧. ಮೂರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ವಲಯಗಳು:
-
ಮೆಲನೇಷ್ಯಾ (Melanesia – “ಕಪ್ಪು ದ್ವೀಪಗಳು”): ನ್ಯೂಗಿನಿ, ಫಿಜಿ, ಸೊಲೊಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ವನವಾಟು ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಕ್ಯಾಲೆಡೋನಿಯಾಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳುಳ್ಳ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಅಥವಾ ಖಂಡೀಯ ದ್ವೀಪಗಳಾಗಿವೆ.
-
ಮೈಕ್ರೋನೇಷ್ಯಾ (Micronesia – “ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳು”): ಪಲಾವ್, ಮಾರ್ಷಲ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಕ್ಯಾರೋಲಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಮರಿಯಾನಾ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಕಿರಿಬಾಟಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವು ಬಹುತೇಕ ತಗ್ಗು ಹವಳದ ಅಟಾಲ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ದ್ವೀಪಗಳಾಗಿವೆ.
-
ಪಾಲಿನೇಷ್ಯಾ (Polynesia – “ಅನೇಕ ದ್ವೀಪಗಳು”): ಹವಾಯಿ, ಸಮೋವಾ, ಟೊಂಗಾ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಪಾಲಿನೇಷ್ಯಾ, ತುವಾಲು ಮತ್ತು ಕುಕ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬೃಹತ್ ತ್ರಿಕೋನ ವಲಯವಾಗಿದೆ.
೨. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ:
-
ಖಂಡೀಯ ದ್ವೀಪಗಳು (Continental Islands): ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಟೆಕ್ಟಾನಿಕ್ ಚಲನೆಯಿಂದ ಖಂಡಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡ ದ್ವೀಪಗಳು. (ಉದಾ: ನ್ಯೂಗಿನಿ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್, ನ್ಯೂ ಕ್ಯಾಲೆಡೋನಿಯಾ – ಇಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಶೇ 10% ನಿಕಲ್ ನಿಕ್ಷೇಪವಿದೆ).
-
ಎತ್ತರದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ದ್ವೀಪಗಳು (High Volcanic Islands): ಸಾಗರದೊಳಗಿನ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಡಿದಾದ ಪರ್ವತಗಳಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳು. (ಉದಾ: ತಹಿತಿ, ಹವಾಯಿ – ಮೌನಾ ಕಿಯಾ ಪರ್ವತವು ಸಮುದ್ರದಾಳದ ತಳದಿಂದ ಅಳೆದರೆ ಎವರೆಸ್ಟ್ಗಿಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ).
-
ತಗ್ಗು ಹವಳದ ಅಟಾಲ್ಗಳು (Low Coral Atolls): ಮುಳುಗಡೆಯಾದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ದ್ವೀಪಗಳ ಸುತ್ತ ಉಂಗುರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಹವಳದ ದಿಬ್ಬಗಳು. ತೆಳುವಾದ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೂಲಗಳಿಂದಾಗಿ ಇವು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ತುತ್ತಾಗುವ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿವೆ. (ಉದಾ: ಮಾರ್ಷಲ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ತುವಾಲು).
A line of standing moai statues at Ahu Tongariki on Rapa Nui, otherwise known as Easter Island. Over 900 moai were carved by the Rapa Nui people between the years 1250 and 1500 A.D. as representations of deified ancestors. The statues were erected on raised platforms to watch over the island and its people. They range in size from a few feet tall to monolithic proportions and were toppled for unknown reasons in the 18th and 19th centuries, after first contact with European explorers. These statues were restored to their original standing position facing inland by Chilean archaeologist Claudio Cristino in the 1990s.
೩. ಮೆಲನೇಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಸಮೂಹಗಳು:
-
ಪಪುವಾ ನ್ಯೂಗಿನಿ: ವಿಶ್ವದ ೨ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವಾದ ನ್ಯೂಗಿನಿಯ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿದೆ. ಮೌಂಟ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ (Mt. Wilhelm) ಇದರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರ.
-
ಸೊಲೊಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳು (Solomon Islands): ದಟ್ಟ ಮಳೆಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಹವಳದ ದಿಬ್ಬಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ದ್ವೀಪಗಳ ಸರಪಳಿ (ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪ: ಗ್ವಾಡಾಲ್ಕೆನಾಲ್).
-
ವನವಾಟು (Vanuatu): ‘Y’ ಆಕಾರದ ಸುಮಾರು ೮೦ ದ್ವೀಪಗಳ ಸರಪಳಿ (ಹಳೆಯ ಹೆಸರು: ನ್ಯೂ ಹೆಬ್ರಿಡಿಸ್). ತನ್ನ ಸಕ್ರಿಯ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ‘ಮೌಂಟ್ ಯಾಸುರ್’ಗೆ (Mount Yasur) ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
-
ಫಿಜಿ (Fiji): ೩೩೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದ್ವೀಪಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿದ್ದು, ‘ವಿಟಿ ಲೆವು’ ಮತ್ತು ‘ವನುವಾ ಲೆವು’ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳು. ದಕ್ಷಿಣ ಪೆಸಿಫಿಕ್ನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ.
-
ನ್ಯೂ ಕ್ಯಾಲೆಡೋನಿಯಾ (New Caledonia): ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಡಬಲ್ ಬ್ಯಾರಿಯರ್ ರೀಫ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
೪. ಮೈಕ್ರೋನೇಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಸಮೂಹಗಳು:
-
ಕ್ಯಾರೋಲಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು: ಪಲಾವ್ ಮತ್ತು ಫೆಡರೇಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೈಕ್ರೋನೇಷ್ಯಾ (FSM – ಯಾಪ್, ಚೂಕ್, ಪೊನ್ಪೇ, ಕೊಸ್ರೇ) ನಡುವೆ ಹಂಚಿಹೋಗಿದೆ.
-
ಮರಿಯಾನಾ ದ್ವೀಪಗಳು: ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಆಳವಾದ ಕಂದಕವಾದ ‘ಮರಿಯಾನಾ ಟ್ರೆಂಚ್’ (Mariana Trench – ಚಾಲೆಂಜರ್ ಡೀಪ್) ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ (ಗ್ವಾಮ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮರಿಯಾನಾ).
-
ಮಾರ್ಷಲ್ ದ್ವೀಪಗಳು (Marshall Islands): ೨೯ ಹವಳದ ಅಟಾಲ್ಗಳ ಸಮೂಹ. ಇಲ್ಲಿನ ಬಿಕಿನಿ ಅಟಾಲ್ (Bikini Atoll) ಅಮೆರಿಕದ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು.
-
ಕಿರಿಬಾಟಿ (Kiribati): ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕೂ ಗೋಳಾರ್ಧಗಳಲ್ಲಿ (North, South, East, West) ಹರಡಿರುವ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರ. ‘ಕಿರಿತಿಮತಿ’ (ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್) ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಭೂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅಟಾಲ್ ಆಗಿದೆ.
-
ನೌರು (Nauru): ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗಣರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪುಟ್ಟ ದ್ವೀಪ ರಾಷ್ಟ್ರ.
೫. ಪಾಲಿನೇಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಸಮೂಹಗಳು:
-
ಹವಾಯಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳು (USA): ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಹಾಟ್ಸ್ಪಾಟ್ ಮೇಲಿನ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸರಪಳಿ (ಕಿಲೌಯಾ ಮತ್ತು ಮೌನಾ ಲೋವಾ ಸಕ್ರಿಯ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳು).
-
ಟೊಂಗಾ (Tonga): ಪೆಸಿಫಿಕ್ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ (Monarchy) ರಾಷ್ಟ್ರ.
-
ಫ್ರೆಂಚ್ ಪಾಲಿನೇಷ್ಯಾ: ಫ್ರಾನ್ಸ್ನ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ತಹಿತಿ (Tahiti) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಟಾಲ್ ಸರಪಳಿಯಾದ ಟುವಾಮೋಟು (Tuamotu) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
-
ತುವಾಲು (Tuvalu): ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಕೇವಲ ೪.೬ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಮುಳುಗುವ ಭೀತಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ದೇಶ.
-
ಈಸ್ಟರ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ (ರಾಪಾ ನುಯಿ – Rapa Nui, ಚಿಲಿ): ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೆತ್ತಲಾದ ಸುಮಾರು ೯೦೦ ಬೃಹತ್ ‘ಮೋಯಿ’ (Moai) ಶಿಲಾ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗೆ ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
೬. ಇತರ ಗಡಿ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಅಕ್ಷಾಂಶ ದ್ವೀಪಗಳು:
-
ಅಲ್ಯೂಷಿಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳು (Aleutian Islands): ಅಲಾಸ್ಕಾದಿಂದ ಕಮ್ಚಟ್ಕಾ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದವರೆಗೆ ಹರಡಿದ್ದು, ಬೇರಿಂಗ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಪೆಸಿಫಿಕ್ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ (USA ಒಡೆತನ).
-
ಗ್ಯಾಲಪಗೋಸ್ ದ್ವೀಪಗಳು (Galapagos – ಈಕ್ವೆಡಾರ್): ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ ಅವರ ‘ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ’ಕ್ಕೆ (Theory of Natural Selection) ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿದ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ದ್ವೀಪಗಳು.
-
ಕುರಿಲ್ ದ್ವೀಪಗಳು (Kuril Islands): ರಷ್ಯಾ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದು, ಜಪಾನ್ ಜೊತೆ ಗಡಿ ವಿವಾದ ಹೊಂದಿರುವ ದ್ವೀಪಸಮೂಹ.
-
ರ್ಯುಕ್ಯು ದ್ವೀಪಗಳು (Ryukyu – ಜಪಾನ್): ಒಕಿನಾವಾ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪವಾಗಿದ್ದು, ಪೂರ್ವ ಚೀನಾ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಫಿಲಿಪೈನ್ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳು:
| ದ್ವೀಪ / ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ | ವಿಶೇಷತೆ |
| ಕಿರಿಬಾಟಿ (Kiribati) | ಎಲ್ಲಾ ೪ ಗೋಳಾರ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಏಕೈಕ ದೇಶ; ನೂತನ ವರ್ಷವನ್ನು ಮೊದಲು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ತಾಣ. |
| ಮೌನಾ ಕಿಯಾ (Mauna Kea) | ಸಾಗರ ತಳದಿಂದ ಅಳೆದರೆ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ. |
| ಚಾಲೆಂಜರ್ ಡೀಪ್ (Challenger Deep) | ಮರಿಯಾನಾ ಕಂದಕದಲ್ಲಿರುವ ಭೂಮಿಯ ಅತಿ ಆಳವಾದ ಬಿಂದು (~11,000 ಮೀಟರ್). |
| ಲಾರ್ಡ್ ಹೋವೆ ದ್ವೀಪ (Lord Howe Island) | ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಒಡೆತನದ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದ ಹವಳದ ದಿಬ್ಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. |
| ಬನಬಾ (Banaba) | ಕಿರಿಬಾಟಿಯ ಏಕೈಕ ಎತ್ತರಿಸಿದ ಹವಳದ ದ್ವೀಪ (Raised coral island). |
| ಪಿಟ್ಕೈರ್ನ್ ದ್ವೀಪಗಳು | ಪೆಸಿಫಿಕ್ನಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯ. |
